Deze Vlamingen moeten vóór 8 september opletten met hun woning

Voor sommige eigenaars en verhuurders in Vlaanderen breekt op 8 september een belangrijk moment aan. Dan treedt het nieuwe Kaderdecreet Vlaamse Handhaving ook in werking voor de Vlaamse Codex Wonen. Dat verandert de manier waarop overtredingen rond woningkwaliteit kunnen worden aangepakt. Het gaat daarbij niet om een algemene verplichting voor iedere Vlaming om zijn woning vóór 8 september te laten controleren. Vooral wie een woning verhuurt of panden bezit met mogelijke kwaliteitsproblemen, moet goed opletten.

De Vlaamse regering heeft het nieuwe kader definitief goedgekeurd. Vanaf 8 september 2026 wordt de handhaving van de woningkwaliteit geïntegreerd in het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving.

Het doel is om de aanpak meer te stroomlijnen. Er komen onder meer uniforme regels rond toezicht, bestuurlijke maatregelen, sanctionering en herstel. Ook worden functiehouders en opleidingsvereisten voor toezichthouders vastgelegd.

Voor lokale besturen verandert er volgens de Vlaamse overheid relatief weinig aan hun bestaande bevoegdheden. De belangrijkste wijzigingen zijn vooral van belang voor de Vlaamse Wooninspectie, die er een luik met bestuurlijke maatregelen bijkrijgt.

Wie een woning verhuurt, heeft sowieso een belangrijke verantwoordelijkheid. Een huurwoning moet voldoen aan de minimale Vlaamse normen op het vlak van veiligheid, gezondheid en basiscomfort.

De Vlaamse Wooninspectie richt zich onder meer op woningen die ongeschikt of onbewoonbaar zijn maar toch verder verhuurd worden, ernstige gezondheids- en veiligheidsrisico's vertonen of op een andere manier niet aan de woningkwaliteitsnormen voldoen.

Ook woningen die oorspronkelijk niet bedoeld zijn om in te wonen, kunnen problemen opleveren. Denk bijvoorbeeld aan een loods die zonder de nodige voorzieningen als woning wordt gebruikt.

Eigenaars mogen er bovendien niet van uitgaan dat problemen onopgemerkt blijven. Een melding van slechte woningkwaliteit kan aanleiding geven tot een onderzoek.

Gemeenten kunnen in bepaalde situaties eerst een zogenaamde waarschuwingsprocedure opstarten. Daarbij krijgen verhuurder en huurder de kans om problemen snel op te lossen. Als de gebreken niet tijdig worden aangepakt, kan vervolgens de procedure tot ongeschikt- of onbewoonbaarheid worden opgestart.

Bij ernstige gebreken kan een woning ongeschikt of zelfs onbewoonbaar worden verklaard. Een gebrek van categorie II is ernstig en beïnvloedt de levensomstandigheden van bewoners. Categorie III gaat nog verder en kan een direct gevaar voor de veiligheid of gezondheid betekenen.

Wie een gewone eigen woning bezit en daar zelf woont, hoeft dus niet plots vóór 8 september een controle te laten uitvoeren. De nieuwe regels zijn in de eerste plaats relevant binnen de handhaving van woningkwaliteit, met een sterke focus op situaties waarbij woningen worden verhuurd of ter beschikking gesteld en niet aan de wettelijke normen voldoen.

Voor verhuurders is 8 september wel een belangrijke datum om te kennen. Zeker eigenaars die weten dat een huurwoning ernstige gebreken vertoont, doen er verstandig aan om noodzakelijke herstellingen niet uit te stellen.

De boodschap is dan ook niet dat vanaf 8 september iedere Vlaamse woning onder een vergrootglas komt te liggen. Wel verandert het wettelijke kader waarbinnen woningkwaliteitsproblemen worden opgespoord, opgevolgd en gesanctioneerd. Voor wie verhuurt, is dat een goede reden om de staat van zijn pand nog eens kritisch te bekijken.