Experts waarschuwen: zo moet je je tuin veranderen voor extreme hitte en regen

Wie in 2026 door een gemiddelde Vlaamse woonwijk wandelt, ziet een duidelijke verschuiving in het straatbeeld. De strakke, volledig betegelde 'onderhoudsvriendelijke' tuinen en opritten maken in sneltempo plaats voor weelderig groen, infiltratiezones en natuurlijke materialen. De klimaatbestendige tuin is definitief doorgebroken. Maar waarom kiezen we er massaal voor om de tegels uit te breken?

De reden voor deze transformatie ligt in ons veranderende klimaat. De zomers worden alsmaar warmer en droger, terwijl we op andere momenten geconfronteerd worden met hevigere regenbuien die het rioolnetwerk niet kan slikken. Een tuin die volledig dichtgeplaveid is, werkt in beide scenario’s averechts: hij transformeert bij hitte in een zinderende oven en bij zware regenval in een lokaal zwembad. De tuin van de toekomst is daarom flexibel, groen en klaar voor extremen.

Een tuin die gewapend is tegen het klimaat van vandaag en morgen, steunt op een aantal slimme principes. Het draait allerminst om 'verwildering', maar om strategisch ontwerpen met de natuur als partner.

Het absolute startpunt van de trend is ontharding. Door terrassen en opritten te verkleinen of te vervangen door waterdoorlatende alternatieven (zoals grind, grastegels of stapstenen met brede voegen), kan regenwater direct in de bodem zakken. Dit vult het grondwater aan en voorkomt dat de straat blank komt te staan.

Steeds vaker duikt het woord 'wadi' op in tuinontwerpen. Een wadi (een afkorting voor Water Afvoer Door Infiltratie) is een glooiende greppel of kom in de tuin waar overtollig regenwater tijdelijk kan worden opgevangen. De beplanting in en rondom zo’n wadi kan tegen natte voeten, maar overleeft ook drogere periodes. Het water zakt er langzaam in de grond, in plaats van rechtstreeks naar de riolering te stromen.

In plaats van planten die constant de tuinslang nodig hebben, kiezen we in 2026 bewust voor soorten die diep wortelen en tegen een stootje kunnen. Denk aan zonaanbidders zoals lavendel, zonnehoed (Echinacea), siergrassen en vetkruid (Sedum). Deze planten hebben na het aanplanten amper nog extra water nodig en blijven ook tijdens een hittegolf fier overeind.

Naast waterbeheer biedt de klimaatbestendige tuin nog een gigantisch voordeel: verkoeling. Stenen en tegels absorberen overdag de warmte van de zon en stralen die 's avonds en 's nachts weer uit, het zogenaamde hitte-eilandeffect.

Wist je dat? Een tuin met veel gras, struiken en bomen kan op een hete zomerdag tot wel ** enkele graden koeler** aanvoelen dan een volledig verharde tuin. Planten zweten namelijk: ze verdampen water om zichzelf te koelen, en die koele lucht profiteer jij als tuinbezitter direct van mee.

Het uitbreken van de tegels levert tot slot niet alleen een comfortabelere leefomgeving op voor jezelf, maar ook voor de lokale biodiversiteit. Vogels, bijen, vlinders en egels vinden in de groenere tuinen weer beschutting en voedsel.

Bovendien stimuleren veel Vlaamse gemeenten deze transformatie met subsidies voor ontharding, de aanleg van geveltuinen of het plaatsen van hemelwaterputten. De boodschap is duidelijk: de tegelvrije tuin is geen tijdelijke rage, maar de nieuwe standaard voor wie slim en toekomstgericht wil wonen.