Europa ziet dieselvoorraden slinken: moeten automobilisten zich zorgen maken?

Terwijl de aandacht de voorbije maanden vooral uitging naar de olieprijs, groeit achter de schermen een ander probleem: diesel dreigt opnieuw schaars te worden. Energie-analisten waarschuwen dat de Europese dieselmarkt uitzonderlijk gespannen is. Van lege tankstations is voorlopig geen sprake, maar de combinatie van geopolitieke spanningen, lagere raffinagecapaciteit en dalende voorraden kan de dieselprijs de komende maanden wel stevig onder druk zetten.

Diesel is veel meer dan de brandstof voor personenwagens. Vrijwel de hele economie draait erop. Vrachtwagens vervoeren goederen met diesel, landbouwmachines werken erop, de bouwsector gebruikt diesel in graafmachines en generatoren, en ook scheepvaart en industrie zijn er sterk afhankelijk van.

Wanneer diesel duurder wordt of moeilijker verkrijgbaar is, voelen uiteindelijk ook consumenten dat in de prijzen van voeding, bouwmaterialen en tal van andere producten.

Volgens verschillende energie-experts is er niet één oorzaak, maar stapelen de problemen zich op.

Een belangrijke factor is Rusland. Door aanhoudende Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen is de dieselproductie daar fors verstoord. Om de eigen markt te beschermen besliste Moskou tijdelijk de uitvoer van diesel stop te zetten. Hoewel Europa sinds de sancties nauwelijks nog rechtstreeks Russische diesel invoert, heeft zo'n maatregel wel een wereldwijde impact. Minder aanbod op de internationale markt zorgt vrijwel overal voor hogere prijzen.

Daarnaast kampen raffinaderijen in verschillende delen van de wereld met onderhoud, oorlogsschade en een verminderde aanvoer van ruwe olie. Volgens Reuters is de wereldwijde raffinagecapaciteit daardoor met ongeveer vijf miljoen vaten per dag afgenomen.

Normaal worden de Europese dieselvoorraden tijdens de zomer aangevuld, zodat er voldoende beschikbaar is voor de wintermaanden. Dat verloopt dit jaar veel moeizamer.

Analisten wijzen erop dat de voorraden lager liggen dan gebruikelijk en dat de winstmarges voor dieselraffinaderijen recordhoogtes bereiken. Dat is doorgaans een teken dat de markt bijzonder krap is: er is veel vraag, terwijl het aanbod achterblijft.

Daarbovenop zorgen de lage waterstanden op belangrijke Europese rivieren zoals de Rijn en de Donau voor extra logistieke problemen. Schepen kunnen minder vracht meenemen, waardoor de aanvoer van brandstoffen naar het binnenland duurder en moeilijker wordt.

Voorlopig niet. Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat tankstations in België of andere Europese landen zonder diesel zullen vallen.

Wel verwachten verschillende marktanalisten dat de prijzen gevoelig kunnen schommelen als de internationale spanningen aanhouden. Zeker wanneer er opnieuw raffinaderijen uitvallen of belangrijke aanvoerroutes worden verstoord, kan de dieselprijs snel oplopen.

Een langdurig tekort zou veel verder reiken dan alleen de brandstofprijs aan de pomp. Omdat vrijwel alle goederen over de weg worden vervoerd, kunnen hogere dieselprijzen uiteindelijk ook doorwerken in de prijzen van voeding, bouwmaterialen, pakketten en tal van andere producten.

Daarom volgen overheden, raffinaderijen en energiemarkten de situatie van dag tot dag. De komende weken zullen uitwijzen of de huidige spanningen tijdelijk blijven of uitgroeien tot een bredere Europese dieselcrisis.

Voorlopig lijkt een echt fysiek tekort nog afgewend, maar één conclusie delen vrijwel alle energie-experts: de Europese dieselmarkt is kwetsbaarder dan ze in jaren is geweest.