Nieuwe regels voor vervroegd pensioen goedgekeurd: mag de regering jouw opgebouwde rechten wel zomaar afpakken?

De federale regering-De Wever heeft via de programmawet een ingrijpende hervorming van de pensioenen goedgekeurd. Hoewel de maatregelen bedoeld zijn om de overheidsfinanciën te saneren en langer werken te stimuleren, stuiten de plannen op felle juridische kritiek. Zowel de christelijke vakbond ACV als de Raad van State trekken de wettigheid van de nieuwe regels ernstig in twijfel.

Het goedgekeurde pakket bevat ingrijpende wijzigingen die grotendeels vanaf 1 januari 2027 van kracht worden. De regering voert een strengere pensioenbonus in voor wie doorwerkt na de wettelijke pensieleeftijd, maar koppelt daar direct een 'pensioenmalus' aan: wie vervroegd uitstroomt, ziet zijn pensioenbedrag definitief dalen. Daarnaast wordt de indexering van de pensioenen vertraagd door een overbruggingstijd van drie maanden in te voeren na het overschrijden van de spilindex, en worden de allerhoogste pensioenen bij een indexsprong nog slechts forfaitair verhoogd.

De focus verschuift hiermee radicaal naar financiële prikkels en besparingen op de indexering om de vergrijzingskosten te drukken.

De christelijke vakbond ACV (samen met andere overheidsbonden) trekt fel van leer en stelt dat de hervorming op meerdere fronten indruist tegen de rechtsregels. Het belangrijkste argument van de bonden is het schenden van de rechtszekerheid en het gelijkheidsbeginsel (artikelen 10 en 11 van de Belgische Grondwet).

Volgens het ACV verandert de regering de spelregels tijdens het spel. Werknemers die al decennia een loopbaan opbouwen onder bepaalde voorwaarden, zien hun verwachte pensioenrechten retroactief — met terugwerkende kracht — aangetast worden door de invoering van de malus. Bovendien creëert de gedeeltelijke of tragere indexering volgens de vakbond een ongegronde discriminatie tussen gepensioneerden op basis van arbitraire grenzen. Het ACV sluit juridische stappen richting het Grondwettelijk Hof om de wet te laten vernietigen dan ook absoluut niet uit.

De bezorgdheid van de vakbonden komt niet uit de lucht vallen. Al tijdens de opmaak van de wetten uitte de Raad van State — het hoogste administratieve rechtscollege dat wetsontwerpen vooraf screent — opvallend scherpe en "vernietigende" kritiek.

In haar advies wees de Raad van State de regering expliciet op de gebrekkige juridische onderbouwing van de pensioenplannen. Het adviesorgaan waarschuwde dat de abrupte invoering van de nieuwe regels en de ongelijkmatige impact op specifieke groepen de toets met de Grondwet mogelijk niet zullen doorstaan. De Raad bekritiseerde met name de snelheid waarmee de wetgeving erdoor is geduwd, zonder de nodige overgangstermijnen die de legitieme verwachtingen van de burger (het vertrouwensbeginsel) horen te beschermen.

Nu de regering de wetten officieel heeft goedgekeurd in het parlement, is de hervorming in principe een feit. Het juridische staartje lijkt echter onvermijdelijk. Met de argumenten van het ACV en de kritische adviezen van de Raad van State in de hand, ligt de weg open voor een procedureslag voor het Grondwettelijk Hof. De komende maanden zal moeten blijken of deze pensioenhervorming standhoudt, of dat de rechter de overheid dwingt om terug naar de tekentafel te gaan.