Dit doen we bijna allemaal fout bij het verluchten van ons huis

Even een raam openzetten en daarna weer dicht. Voor veel mensen is dat ongeveer wat “verluchten” betekent. Toch is er een belangrijk verschil tussen even de lucht verversen en je woning voortdurend van voldoende verse lucht voorzien. En net daar gaat het volgens de Vlaamse overheid bij veel woningen mis.

Een goede luchtkwaliteit is belangrijk omdat binnenlucht onder meer CO₂, vocht en stoffen uit schoonmaakproducten, bouwmaterialen en andere bronnen kan bevatten. Slechte ventilatie kan bovendien bijdragen aan condensatie, geurtjes en schimmelvorming. 

De eerste fout is dat we beide begrippen door elkaar halen.

Verluchten betekent dat je tijdelijk ramen of deuren opent om in korte tijd veel buitenlucht binnen te laten. Ventileren betekent dat er voortdurend lucht wordt ververst, bijvoorbeeld via ventilatieroosters of een mechanisch ventilatiesysteem.

Een kwartiertje met de ramen open kan dus nuttig zijn, maar zodra je ze weer sluit, stopt die tijdelijke luchtverversing ook. Vlaanderen waarschuwt daarom dat alleen af en toe de ramen openen niet volstaat als permanente ventilatie.

Dat klinkt misschien vreemd: een goed geïsoleerd huis zou toch juist beter moeten zijn?

Het probleem is dat moderne woningen veel luchtdichter zijn. In oudere huizen ontsnapte lucht vaak ongecontroleerd via kieren en spleten. In een moderne woning gebeurt dat veel minder. Daarom is een gecontroleerd ventilatiesysteem of voldoende ventilatievoorzieningen belangrijk.

Wie dus denkt dat een nieuwbouwwoning vanzelf voldoende “ademt”, kan zich vergissen.

Je hoeft niet meteen allerlei ingewikkelde metingen te doen. Een opvallende aanwijzing is bijvoorbeeld condensatie op ramen, een muffe geur of een hoge luchtvochtigheid.

Een CO₂-meter kan daarnaast helpen om te zien wanneer extra verluchting nodig is. De FOD Volksgezondheid adviseert om de CO₂-concentratie in gebruikte ruimtes in de gaten te houden en mikt op waarden onder 900 ppm. 

Dat is vooral nuttig in slaapkamers, woonkamers of bureaus waar meerdere mensen langere tijd aanwezig zijn.

Een slaapkamer is 's nachts een typisch voorbeeld van een ruimte waarin de luchtkwaliteit snel kan veranderen. Mensen ademen urenlang dezelfde lucht in en produceren daarbij CO₂ en vocht.

Vlaanderen geeft als voorbeeld dat in een slaapkamer zonder ventilatie de CO₂-concentratie 's nachts gemakkelijk kan oplopen tot 5.000 ppm, terwijl 1.200 ppm als gezondheidsrichtwaarde wordt vermeld op de Vlaamse informatiepagina. 

Dat betekent niet dat je slaapkamer de hele nacht met het raam wagenwijd open moet staan. Het betekent vooral dat een goede basisventilatie belangrijk is.

De FOD Volksgezondheid adviseert om de woning minstens twee keer per dag gedurende ongeveer 15 minuten te verluchten. Ramen en deuren openen zorgt daarbij voor een snelle luchtverversing. 

Doe dat bijvoorbeeld na het slapen of wanneer meerdere mensen langere tijd in dezelfde ruimte hebben gezeten.

Maar let op: bij slechte buitenluchtkwaliteit, bijvoorbeeld door veel verkeer, rook of bepaalde vervuilingspieken, kan ramen openen juist extra buitenluchtvervuiling naar binnen brengen. 

Veel mensen houden ramen dicht omdat ze bang zijn hun verwarmde lucht kwijt te raken. Toch betekent dat niet dat je beter helemaal niet verlucht.

Kort en intensief verluchten kan de lucht snel verversen. Bij een woning met een goed werkend ventilatiesysteem is het bovendien de bedoeling dat de basisventilatie continu blijft werken. Vlaanderen benadrukt dat gecontroleerd ventileren en energiezuinig wonen perfect kunnen samengaan.

De grootste fout is daarom misschien niet dat we onze ramen verkeerd openen, maar dat we denken dat één keer per dag een raam openzetten hetzelfde is als ventileren.

Een gezonde woning heeft beide nodig: voldoende permanente ventilatie én extra verluchting wanneer dat nodig is.