Dit Vlaamse natuurgebied voelt verrassend ver weg van de bewoonde wereld

Wie in Vlaanderen aan uitgestrekte natuur denkt, komt misschien niet meteen bij Limburg uit. Toch ligt daar een gebied waar zandduinen, heide, bossen en vennen elkaar afwisselen en waar je tijdens een wandeling gemakkelijk het gevoel krijgt dat je veel verder van de bewoonde wereld bent verwijderd.

Het gaat om de Duinengordel, een natuurgebied van bijna 3.000 hectare in het noordoosten van Limburg, verspreid over Oudsbergen, Maaseik en Bree. Sinds 2020 maakt het gebied deel uit van het Nationaal Park Hoge Kempen.

Het bijzondere aan de Duinengordel is de afwisseling. Het ene moment loop je door een uitgestrekt dennenbos, even later verschijnt er open heide of een zandige landduin. Tussen die landschappen liggen verschillende vennen.

Die combinatie zorgt ervoor dat het gebied een bijna buitenlands karakter krijgt. Het landschap is bovendien niet toevallig ontstaan. Ongeveer 15.000 jaar geleden zorgde de wind na de laatste ijstijden voor de vorming van zandige duinformaties in de Kempen. Later ontstonden door zandverstuivingen ook laagtes waarin vennen konden ontstaan.

Wie de Duinengordel bezoekt, kan moeilijk om de Oudsberg heen. De landduin is de hoogste en grootste open stuifduin van Vlaanderen en reikt tot ongeveer 85 meter boven de zeespiegel. Vanaf de top krijg je een panoramisch uitzicht over de omgeving.

De Oudsberg is sinds 1998 erkend als Vlaams natuurreservaat. De voorbije jaren werd het gebied bovendien opnieuw ingericht om de biodiversiteit te versterken. Daardoor is er opnieuw meer ruimte voor open zand, heide en typische duinvegetatie.

De duin is niet rechtstreeks met de auto bereikbaar. Wie ernaartoe wil, moet dus een stuk wandelen. Dat draagt misschien juist bij aan het gevoel dat je steeds verder van de dagelijkse drukte wegtrekt.

Ook voor natuurliefhebbers heeft de Duinengordel veel te bieden. In het gebied komen onder meer de nachtzwaluw, gladde slang, vinpootsalamander, bosbeekjuffer, grauwe klauwier en mierenleeuw voor. Rond de vennen kunnen bovendien roofvogels zoals buizerd, havik en wespendief worden gespot.

De combinatie van open zand, heide en bos is daarbij belangrijk. Sommige dieren voelen zich juist thuis op de overgang tussen die verschillende landschappen.

Ook verschillende vennen hebben hun eigen geschiedenis. Bij het Turfven wijzen archeologische vondsten bijvoorbeeld op menselijke aanwezigheid uit de Steentijd. De naam verwijst naar het turf dat hier vroeger werd ontgonnen en als brandstof werd gebruikt.

Het Schaapsven vertelt dan weer een heel ander verhaal. Vroeger werden schapen voor het scheren in dergelijke vennen gewassen. Bij het Ruiterskuilenven zijn dan weer sporen van een lange menselijke geschiedenis terug te vinden.

Daardoor is de Duinengordel meer dan alleen een plek om door het bos te wandelen. Het landschap vertelt op verschillende plaatsen iets over hoe mensen hier vroeger leefden en het gebied gebruikten.

Wie graag lange wandelingen maakt, komt hier ruimschoots aan zijn trekken. De Duinengordel beschikt over een uitgebreid netwerk van bewegwijzerde routes. Volgens de officiële website zijn er ongeveer 200 kilometer aan routes voor wandelaars, fietsers, ruiters en mountainbikers.

Voor wandelaars zijn er bovendien verschillende startplaatsen en routes met uiteenlopende afstanden. De natuurloop van Duinengordel bestaat bijvoorbeeld uit meerdere lussen van 3 tot 21 kilometer.

En precies daar zit misschien de grootste aantrekkingskracht van deze plek. Je hoeft geen honderden kilometers te reizen om even het gevoel te krijgen dat Vlaanderen ver achter je ligt.

Tussen de bossen, zandduinen, heide en stille vennen voelt de Duinengordel verrassend uitgestrekt aan. Een stukje Limburg waar je voor even helemaal uit de dagelijkse omgeving lijkt te verdwijnen.