Steeds vaker krijgen tuinen in korte tijd enorme hoeveelheden regen te verwerken. Tegelijk kunnen lange droge periodes ervoor zorgen dat dezelfde bodem weken later juist kurkdroog is. Een klimaatslimme tuin probeert beide problemen op te vangen. Beplanting speelt daarin een belangrijke rol, al is één nuance belangrijk: planten nemen niet simpelweg al het regenwater op. Vooral hun wortels helpen om de bodemstructuur te verbeteren, waardoor water gemakkelijker kan infiltreren en langer beschikbaar blijft voor de tuin.
De bodem is minstens zo belangrijk
Een tuin die regenwater goed kan verwerken, begint bij een gezonde bodem. Een luchtige, goed doorwortelde bodem kan water beter opnemen en vasthouden. Wortels maken de grond bovendien minder compact, waardoor regenwater gemakkelijker naar beneden kan zakken.
Volgens Milieu Centraal zorgen de wortels van bijvoorbeeld een groene haag ervoor dat de bodem waterdoorlatend blijft. Daardoor kan regenwater gemakkelijker infiltreren. Ook compost kan helpen: op zandgrond houdt het water beter vast, terwijl het op kleigrond de structuur luchtiger maakt.
1. Kattenstaart
Kattenstaart, ook bekend als Lythrum salicaria, is een interessante keuze voor een plek waar regelmatig water terechtkomt. De plant kan goed omgaan met wisselende omstandigheden en wordt ook gebruikt in wadi's.
Een wadi is eigenlijk een groene verlaging in de tuin waar regenwater tijdelijk kan worden opgevangen en vervolgens langzaam in de bodem zakt. Kattenstaart kan daar goed functioneren omdat hij zowel met vochtige omstandigheden als met tijdelijke droogte kan omgaan.
Bovendien zorgt de plant met zijn opvallende bloemen voor extra kleur en kan hij aantrekkelijk zijn voor insecten.
2. Siberische lis
Ook de Siberische lis is geschikt voor een klimaatslimme tuin waarin regenwater tijdelijk wordt verzameld. Deze plant kan goed tegen vochtige omstandigheden en past daardoor bijvoorbeeld bij een lager gelegen deel van de tuin.
Dat soort plekken zijn juist interessant wanneer je regenwater niet meteen via een putje of riool wilt laten verdwijnen. Door een verlaging te combineren met geschikte beplanting ontstaat een natuurlijke buffer voor een flinke regenbui.
3. Wederik
Wederik behoort eveneens tot de planten die geschikt zijn voor vochtige plekken. Het is vooral een goede kandidaat voor een wadi, greppel of andere plaats waar tijdelijk water kan blijven staan.
Het voordeel van dergelijke planten is dat ze niet alleen een praktische functie hebben. Een beplante wateropvang kan tegelijkertijd een aantrekkelijk onderdeel van de tuin worden en bijdragen aan biodiversiteit.
4. Vrouwenmantel
Ook vrouwenmantel wordt door het Kennisportaal Klimaatadaptatie genoemd als geschikte plant voor een groene greppel. Zo'n greppel kan regenwater tijdelijk opvangen en laten infiltreren.
Vrouwenmantel is vooral interessant wanneer je een natuurlijke overgang wilt maken tussen een normale border en een lager gelegen, natter gedeelte van de tuin.
Een wadi maakt het verschil
Wie echt meer regenwater in de tuin wil houden, kan verder gaan dan alleen planten toevoegen. Een kleine wadi, infiltratiegreppel of regentuin kan regenwater rechtstreeks opvangen. Het Kennisportaal Klimaatadaptatie adviseert bij het verwerken van regenwater de volgorde vasthouden, bergen en daarna pas afvoeren.
In een wadi zorgen planten en hun wortels samen met de bodem voor filtering en infiltratie. Een goed doorwortelde bodem kan de waterdoorlatendheid verbeteren.
Niet elke tuin is hetzelfde
De juiste plantenkeuze hangt sterk af van de bodem. Op zandgrond kan water relatief snel wegzakken, terwijl klei veel langer water vasthoudt. Ook de hoogte waarop je een plant in een wadi zet, speelt een rol. Onderaan moet een plant tijdelijke natte voeten kunnen verdragen, terwijl planten hoger op de helling eerder tegen drogere omstandigheden moeten kunnen.
Het gaat dus niet om één wonderplant die waterproblemen oplost. De combinatie van minder tegels, een gezonde bodem, sterke beplanting en een plek waar regenwater tijdelijk kan worden opgevangen maakt een tuin pas echt klimaatslim.
Wie regenwater bovendien van het riool afkoppelt en naar een wadi, regentuin of andere infiltratieplek leidt, houdt meer water in de eigen omgeving. Dat kan zowel wateroverlast bij hevige regen als verdroging tijdens droge periodes helpen beperken.