Moet je elektrische apparaten echt uit het stopcontact halen bij onweer?

Wanneer er een stevige onweersbui op komst is, vragen veel mensen zich af of ze hun elektrische apparaten moeten uitschakelen. Moet de televisie uit het stopcontact? En hoe zit het met de koelkast, wasmachine, computer of modem? Het korte antwoord: hoe dichterbij en heviger het onweer, hoe verstandiger het is om gevoelige apparatuur los te koppelen.

De reden is niet zozeer de regen of de donder, maar de bliksem. Een blikseminslag kan een zeer grote elektrische spanning veroorzaken. Die kan via het elektriciteitsnet, telefoonlijnen, coaxkabels of andere verbindingen in een woning terechtkomen. Daardoor kunnen elektronische apparaten beschadigd raken, zelfs wanneer de bliksem niet rechtstreeks op het huis inslaat.

Vooral apparaten met gevoelige elektronica zijn kwetsbaar. Denk aan een televisie, computer, gameconsole, modem, decoder, geluidsinstallatie en andere elektronische apparatuur. Ook een vaste telefoon en apparaten die via een netwerk- of coaxkabel verbonden zijn, kunnen risico lopen.

Het Belgische Crisiscentrum adviseert om elektronische apparaten bij bliksem uit te schakelen en vervolgens de stekker uit het stopcontact te halen. Ook het KMI geeft aan dat je tijdens onweer elektrische apparaten en aansluitingen van onder meer computers en televisies het beste loskoppelt.

Alleen het toestel op stand-by zetten is daarbij niet hetzelfde als de stekker eruit trekken. Een apparaat dat op stand-by staat, blijft immers verbonden met het elektriciteitsnet.

Daar ligt het iets genuanceerder. Je hoeft bij ieder onweersbuitje niet meteen de koelkast, diepvriezer, oven en andere ingebouwde toestellen uit te schakelen. Dat is in de praktijk bovendien lastig en kan bij een diepvriezer onnodig voedselverlies veroorzaken.

Wie maximale bescherming wil, kan ook deze toestellen spanningsloos maken. Energids merkt echter op dat het voor veel huishoudens praktisch vrijwel onmogelijk is om alle elektrische toestellen voortdurend los te koppelen.

Een verstandige aanpak is daarom om bij zwaar of zeer dichtbij onweer vooral de kwetsbare elektronica los te koppelen.

Het belangrijkste is om elektrische apparaten voor de zwaarste fase van het onweer los te koppelen. Zodra de bliksem al voortdurend vlakbij inslaat, moet je niet door het huis gaan lopen om stekkers uit stopcontacten te trekken.

Dat is belangrijk: het uittrekken van een stekker is een voorzorgsmaatregel die je bij voorkeur vooraf neemt. Tijdens het onweer is het veiliger om binnen te blijven en elektrische apparatuur zo weinig mogelijk aan te raken.

Een overspanningsbeveiliging kan het risico op schade beperken. Ze is echter geen garantie dat apparatuur een blikseminslag overleeft. Fluvius wijst erop dat overspanning onder meer door onweer elektrische toestellen kan beschadigen en dat hiervoor overspanningsbeveiligingen bestaan.

Wie zijn woning structureel wil beschermen, kan bovendien kijken naar een beveiliging van de elektrische installatie, zoals een overspanningsafleider. Bij woningen met veel dure elektronica kan dat een interessante investering zijn.

Een smartphone die niet aan de oplader hangt, vormt tijdens onweer doorgaans geen probleem. Het wordt een ander verhaal wanneer je een apparaat gebruikt dat via een stopcontact of andere kabel met de woning verbonden is.

Tijdens hevig onweer is het bovendien verstandig om afstand te houden van ramen, deuren, leidingen en elektrische installaties. Het KMI adviseert binnenshuis onder meer om stekkers en aansluitingen los te koppelen.

Je hoeft dus niet bij iedere onweersbui het hele huis elektrisch uit te schakelen. Maar bij zwaar onweer is het verstandig om gevoelige elektronische apparaten zoals televisie, computer, modem, decoder en gameconsole uit te schakelen en de stekker uit het stopcontact te halen.

Wil je het risico zo klein mogelijk maken, doe dat dan voordat de bliksem vlakbij is. De koelkast en andere vaste toestellen hoef je bij een gewone onweersbui niet per se uit te schakelen. Bij extreem zwaar onweer kun je extra voorzorgsmaatregelen nemen.

En misschien wel de belangrijkste regel: probeer tijdens het onweer niet nog snel door het huis te rennen om ieder laatste stekkertje te zoeken. Veilig binnen blijven gaat voor.