Code oranje, groot gevaar op branden: deze regels gelden vanaf nu

Wie de komende dagen een boswandeling, fietstocht of uitstap naar de heide plant, doet er goed aan extra voorzichtig te zijn. Door de aanhoudende hitte en droogte heeft het Agentschap voor Natuur en Bos de brandgevaarcode in heel Vlaanderen opgetrokken naar code oranje. Dat is het op één na hoogste waarschuwingsniveau en betekent dat het risico op natuurbranden aanzienlijk is toegenomen.

De beslissing komt niet uit de lucht vallen. Vlaanderen kampt al geruime tijd met hoge temperaturen, nauwelijks neerslag en een snel uitdrogende bovenlaag van de bodem. Vooral heidegebieden, droge graslanden en naaldbossen zijn daardoor bijzonder kwetsbaar. Eén achteloos weggegooide sigarettenpeuk, een barbecue of zelfs een vonk kan al voldoende zijn om een natuurbrand te veroorzaken.

Bossen en natuurgebieden blijven voorlopig toegankelijk, maar de veiligheidsmaatregelen worden aanzienlijk aangescherpt. Brandweerkorpsen en natuurbeheerders verhogen hun paraatheid, brandtorens worden zoveel mogelijk bemand en bij een natuurbrand wordt sneller extra personeel en materiaal ingezet.

Ook bezoekers krijgen duidelijke richtlijnen mee. Vuur maken of roken in bossen en natuurgebieden is verboden. Blijf op de aangeduide paden, laat geen afval achter en houd kinderen steeds in het oog. Merk je ergens rook of vuur op, verwittig dan onmiddellijk de hulpdiensten via 112.

Niet alleen de natuur kreunt onder het warme weer. Door de lage waterstanden komen ook beken en rivieren onder druk te staan. Daarom bekijkt de Vlaamse Droogtecommissie of bijkomende maatregelen nodig zijn om de beschikbare watervoorraden te beschermen.

In West-Vlaanderen geldt vanaf dinsdag alvast een tijdelijk captatieverbod op onbevaarbare waterlopen, met uitzondering van de Oostkustpolder. Landbouwers mogen daar tijdelijk geen water meer oppompen om gewassen te beregenen. Ook in andere delen van Vlaanderen bestaan lokaal al gelijkaardige verboden waar waterstanden kritisch laag zijn.

De droogte heeft nog een ander gevolg dat recreanten zullen merken. Op verschillende waterlopen, waaronder de Kleine Nete en de Dommel, zijn afvaarten met kano's tijdelijk verboden omdat het waterpeil te laag is geworden. Bij een te lage waterstand raken boten makkelijker de bodem, wat schade kan veroorzaken aan kwetsbare planten en dieren in en rond de rivier.

Ondanks de droogte benadrukken de Vlaamse waterbeheerders dat er momenteel geen risico bestaat op een tekort aan leidingwater. Toch vragen de overheden om zuinig om te springen met water. Regenwater gebruiken waar mogelijk, de tuin niet onnodig besproeien en verspilling vermijden helpen om de druk op de watervoorraden te beperken.

Volgens Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns zullen natuurbranden in de toekomst vaker voorkomen door langere droge periodes en extremere weersomstandigheden. Vlaanderen investeert daarom steeds meer in preventie. Zo werken natuurbeheerders en hulpverleningszones nauwer samen, worden drones en slimme camera's ingezet om rook sneller op te sporen en zijn op verschillende locaties extra waterwinpunten aangelegd zodat brandweerwagens sneller kunnen ingrijpen. Ook via de Blue Deal wordt geprobeerd meer water in het landschap vast te houden om Vlaanderen beter bestand te maken tegen droogte.

Voorlopig blijft code oranje van kracht zolang de hitte en droogte aanhouden. Wie de natuur bezoekt, kan dat nog steeds doen, maar wordt gevraagd extra waakzaam te zijn. Met een beetje voorzichtigheid kan iedereen mee helpen voorkomen dat een mooie zomerdag eindigt in een verwoestende natuurbrand.