Dit nieuwe tekenvirus verspreidt zich razendsnel door Europa (TBE)

Wie aan teken denkt, denkt automatisch aan de ziekte van Lyme. De laatste jaren waarschuwen artsen en wetenschappers echter steeds vaker voor een andere, potentieel gevaarlijkere indringer: het TBE-virus (Tick-Borne Encephalitis), ook wel bekend als tekenencefalitis. Cijfers van het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) laten een duidelijke trend zien: het virus is bezig aan een onmiskenbare opmars in Europa.

Voorheen kwam tekenencefalitis vooral voor in Centraal- en Oost-Europa, maar de geografische grens verschuift snel naar het westen en noorden. In populaire vakantielanden zoals Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en delen van Scandinavië worden steeds meer risicogebieden gemarkeerd. Zelfs in Nederland en België worden af en toe besmette teken gesignaleerd.

De hoofdoorzaak hiervoor is de klimaatverandering. Door zachtere winters en warmere, vochtige zomers overleven teken niet alleen beter, maar zijn ze ook een groter deel van het jaar actief — soms al vanaf maart tot diep in november. Omdat we daarnaast massaal de natuur opzoeken om te wandelen of te kamperen, stijgt de kans op een confrontatie.

Het TBE-virus tast het centrale zenuwstelsel aan en verschilt wezenlijk van de bacterie die Lyme veroorzaakt. Waar de Lyme-bacterie meestal pas uren na de beet wordt overgedragen, zit het TBE-virus in de speekselklieren van de teek. De besmetting vindt daardoor vrijwel direct na de beet plaats. Ook ontstaat er bij TBE geen kenmerkende rode kring.

De ziekte verloopt vaak in twee fasen. Na een incubatietijd van één tot twee weken ontstaan er milde, griepachtige klachten. Bij de meeste mensen stopt het daar, maar bij een aanzienlijk deel keert het virus na een klachtenvrije week genadeloos terug. Het dringt dan door tot de hersenen, met hersen(vlies)ontsteking tot gevolg. Dit uit zich in zware hoofdpijn, nekstijfheid en verwardheid. Ongeveer een kwart van deze patiënten houdt er blijvende neurologische schade aan over.

Er bestaan geen specifieke medicijnen tegen het virus; artsen kunnen enkel de symptomen bestrijden. Gelukkig is er wel een effectief wapen: vaccinatie. Wie van plan is om te gaan kamperen, hiken of werken in een Europees risicogebied, wordt dringend geadviseerd zich vooraf te laten inenten. Daarnaast blijven de standaardvoorzorgsmaatregelen van kracht: draag dekkende kleding in het bos, smeer met DEET en controleer je lichaam na elke buitenactiviteit grondig op teken.