Nieuwe maatregel: Tot 150 euro huuropslag voor sociale huurders zonder werk

Vanaf 1 januari 2028 voert de Vlaamse regering een ingrijpende hervorming door op de sociale woningmarkt. Sociale huurders en kandidaat-huurders die kunnen werken maar dat weigeren, worden verplicht om een activeringstraject te volgen bij de VDAB. Wie na herhaalde aanmaningen hardnekkig weigert mee te werken, wordt direct in de portemonnee getroffen met een maandelijkse huuropslag tussen de 50 en 150 euro.

Met deze maatregel wil Vlaams minister van Wonen Hans Bonte (Vooruit) de miljardeninvesteringen in de sociale huisvesting koppelen aan meer maatschappelijke plichten. Waar een administratieve inschrijving bij de VDAB vandaag nog volstaat, wordt vanaf 2028 actieve deelname aan een bindend begeleidingstraject vereist.

Het sanctiesysteem is ontworpen als een financiële stok achter de deur, maar kent een flexibele werking. De hoogte van de maandelijkse huuropslag – variërend van 50 tot 150 euro – is gekoppeld aan het inkomen van de huurder. Hoe hoger het inkomen binnen de sociale huurgrenzen, hoe hoger de sanctie.

De huuropslag is echter niet definitief. Het mechanisme werkt met een 'terugverdieneffect': zodra een weigerachtige huurder besluit om zich alsnog te herpakken en het VDAB-traject minstens zes opeenvolgende maanden trouw volgt, vervalt de boete. De huurprijs zakt dan direct terug naar het oorspronkelijke, sociale tarief.

De verplichting richt zich uitsluitend op "inactieven" die nu buiten de mazen van het net vallen. Wie al een werkloosheidsuitkering of leefloon ontvangt, zit doorgaans al in een activeringstraject en is vrijgesteld. Ook gepensioneerden, langdurig zieken en huurders die minstens halftijds werken, dansen de dans. Naast de werkverplichting wordt overigens ook de taaleis aangescherpt: het vereiste niveau van mondeling Nederlands stijgt van A2 naar B1, al staat daar bij weigering een eenmalige geldboete op in plaats van een maandelijkse huuropslag.

Het Vlaams Huurdersplatform reageert bikkelhard en spreekt van de omgekeerde wereld. Volgens coördinator Joy Verstichele hebben mensen die in een precaire woonsituatie verkeren of jarenlang op een wachtlijst staan, allereerst nood aan rust en woonzekerheid. Pas vanuit een stabiele thuisbasis is er volgens de welzijnsorganisatie mentale ruimte om succesvol een taal te leren of effectief naar werk te zoeken.