Online opgelicht? Deze belangrijke uitspraak kan een groot verschil maken

Wie het slachtoffer wordt van online bankfraude, maakt voortaan mogelijk meer kans om zijn verloren geld terug te krijgen. Een recente uitspraak van het Hof van Cassatie zorgt namelijk voor een belangrijke koerswijziging in de manier waarop rechters moeten beoordelen of een bankklant zelf een zware fout heeft gemaakt.

De beslissing kan grote gevolgen hebben voor toekomstige geschillen tussen banken en slachtoffers van phishing.

In veel dossiers beroepen banken zich op "grove nalatigheid" om een schadevergoeding te weigeren. Volgens de wet moeten financiële instellingen een niet-toegestane betaling in principe terugbetalen, behalve wanneer ze kunnen aantonen dat de klant zich bijzonder onvoorzichtig heeft gedragen.

Het probleem was jarenlang dat nergens duidelijk stond omschreven wanneer daarvan precies sprake is. Daardoor kwamen rechtbanken geregeld tot uiteenlopende conclusies in vergelijkbare dossiers.

Met het nieuwe arrest brengt het Hof van Cassatie daar meer duidelijkheid in. Volgens het hoogste rechtscollege is pas sprake van grove nalatigheid wanneer iemand zich op een manier gedraagt die een normaal voorzichtige bankklant onder geen enkele omstandigheid zou stellen.

De uitspraak volgde op een zaak waarbij een bankklant werd misleid via een sms over een vermeende belastingschuld. Tijdens de daaropvolgende stappen gaf hij onbewust fraudeurs toegang tot zijn banktoepassing, waarna bijna 25.000 euro van zijn rekening verdween.

Een hof van beroep had eerder geoordeeld dat de man zelf grof nalatig was geweest. Het Hof van Cassatie vernietigde dat oordeel echter, omdat de feiten op zich onvoldoende waren om automatisch tot die conclusie te komen.

De betekenis van het arrest reikt veel verder dan deze ene zaak. Lagere rechtbanken zullen voortaan rekening moeten houden met de interpretatie van het Hof van Cassatie. Doen ze dat niet, dan riskeren hun uitspraken later opnieuw vernietigd te worden.

Daardoor kan het voor banken moeilijker worden om een schadevergoeding te weigeren door simpelweg te stellen dat een slachtoffer onvoorzichtig handelde.

Tegelijk blijft online fraude sterk toenemen. Criminelen maken gebruik van steeds geloofwaardigere sms'jes, e-mails en nepwebsites om slachtoffers te overtuigen persoonlijke gegevens of beveiligingscodes prijs te geven. Ook de opkomst van artificiële intelligentie maakt dergelijke oplichtingspogingen steeds professioneler en overtuigender.

Het arrest verandert niets aan het belang van waakzaamheid, maar het maakt wel duidelijk dat niet elke vergissing automatisch betekent dat een slachtoffer zijn recht op terugbetaling verliest. Voor duizenden Belgen die jaarlijks met phishing worden geconfronteerd, kan dat een belangrijk verschil maken.