Trump wil uit de NAVO stappen: Wordt kwetsbaar België nu groot doelwit?

In de wandelgangen van het hoofdkwartier in Evere is de nervositeit om te snijden. Donald Trump, inmiddels stevig in het zadel voor zijn tweede termijn, heeft de druk op de Europese bondgenoten tot een historisch kookpunt gebracht.

Met de dreiging om de VS officieel terug te trekken uit de NAVO — of de alliantie simpelweg te laten verwateren tot een betekenisloos document — staat de westerse veiligheidsarchitectuur op instorten. Voor Europa, maar specifiek voor België, zouden de gevolgen verder gaan dan enkel een hogere defensiefactuur.

De Amerikaanse uittreding zou de NAVO niet alleen militair onthoofden, maar ook moreel failliet laten gaan. Zonder de logistieke kracht, de nucleaire afschrikking en de inlichtingencapaciteit van de Verenigde Staten verliest de alliantie haar belangrijkste bestaansrecht: het vermogen om een grootmacht als Rusland af te schrikken.

In Washington spreekt de nieuwe National Defense Strategy van 2026 een duidelijke taal: "Fortress America" is het nieuwe dogma. De focus ligt op de eigen grenzen en China; Europa is gedegradeerd tot een secundair belang. Voor NAVO-topman Mark Rutte is dit een nachtmerriescenario. Als de VS artikel 5 (de clausule dat een aanval op één een aanval op allen is) niet langer garandeert, wordt de NAVO in de woorden van analisten een "dode letter". Europa zou in dat geval in een razend tempo een eigen, autonoom defensieapparaat moeten optuigen, iets waar het politiek en industrieel nog lang niet klaar voor is.

Voor België is de situatie extra precair. Ons land heeft jarenlang onderaan de lijstjes van defensie-uitgaven gebungeld, tot grote frustratie van Washington. De recente Amerikaanse eis om de defensiebudgetten op te trekken naar 5% van het BBP — in plaats van de huidige 2% — is voor de Belgische begroting een mokerslag.

In concrete cijfers zou dit voor België een jaarlijkse uitgave van ruim 30 miljard euro betekenen. Om dit in perspectief te plaatsen: dat is bijna het volledige budget dat de federale overheid momenteel vrij kan besteden buiten de sociale zekerheid en pensioenen. Een dergelijke verschuiving zou betekenen dat er massaal gesnoeid moet worden in onderwijs, zorg of infrastructuur om te kunnen voldoen aan de nieuwe veiligheidseisen van een Europa zonder Amerikaanse steun.

Naast de financiële impact is er het geopolitieke risico. België huisvest niet alleen de politieke zetel van de NAVO en de Europese Unie, maar is met de haven van Antwerpen-Brugge ook een cruciaal logistiek knooppunt. In een scenario waarin de Amerikaanse bescherming wegvalt, wordt België een kwetsbaar doelwit voor hybride dreigingen en cyberaanvallen. Zonder de Amerikaanse 'cyber-paraplu' is ons land momenteel onvoldoende gewapend tegen grootschalige spionage of sabotage van kritieke infrastructuur.

Bovendien zou de economische stabiliteit, die sinds 1945 rust op de Amerikaanse veiligheidsgaranties, voor het eerst werkelijk onzeker worden. De premie voor veiligheid stijgt overal, wat de wereldwijde handelsstromen via onze havens zou kunnen vertragen en de inflatie verder zou kunnen aanwakkeren.

Toch zien sommigen in de huidige crisis ook een kans. Een Amerikaans vertrek zou de ultieme "wake-up call" kunnen zijn voor Europese integratie. Er wordt inmiddels koortsachtig gesproken over een eengemaakt Europees leger en een gezamenlijke inkoop van defensiemateriaal. Voor de Belgische defensie-industrie, met spelers die gespecialiseerd zijn in hoogwaardige technologie, zou dit op termijn zelfs een economische boost kunnen betekenen.

Maar de weg daarheen is lang en vol politieke mijnenvelden. Terwijl landen als Frankrijk en Polen aandringen op snelle bewapening, blijft het de vraag of België de politieke moed vindt om de noodzakelijke, maar pijnlijke keuzes te maken. Eén ding is zeker: de tijd van gratis veiligheid onder de vleugels van Washington is definitief voorbij.