Wat verdient je collega? EU-richtlijn maakt salarissen binnenkort zichtbaar

07 jun , 12:00 • Financieel

Vanaf vandaag hebben werknemers in de Europese Unie in principe het recht om te weten wat hun collega’s verdienen. De Europese richtlijn over loontransparantie, die de hardnekkige loonkloof tussen mannen en vrouwen moet dichten, moest uiterlijk op 7 juni 2026 zijn omgezet in nationale wetgeving. Dat meldt VRT NWS. De praktijk is echter weerbarstig: slechts drie van de 27 lidstaten — Italië, Slovakije en Litouwen — hebben hun huiswerk op tijd af. België hoort daar niet bij en heeft officieel zes maanden extra tijd gevraagd aan de Europese Commissie.

Wat verandert er voor de werknemer?

De richtlijn, die in 2023 met een ruime meerderheid werd goedgekeurd door het Europees Parlement, bevat ingrijpende maatregelen om komaf te maken met het loontaboe:

Geen geheimzinnigheid bij vacatures: Werkgevers moeten vooraf het (indicatieve) loon of de loonschaal communiceren.
Verbod op loonhistoriek: Er mag tijdens sollicitaties niet meer worden gevraagd naar het salaris bij vorige werkgevers, een praktijk die de historische achterstand van vrouwen vaak in stand houdt.
Recht op gemiddelden: Werknemers mogen vragen naar het gemiddelde loon van collega’s die hetzelfde werk doen, uitgesplitst naar gender.
Omkering bewijslast: Bij vermoeden van discriminatie moet de werkgever bewijzen dat er géén sprake is van ongelijkheid. Bedrijven vanaf 100 werknemers moeten hier bovendien verplicht over rapporteren.

Belgische patstelling en werkgeversprotest

Hoewel de loonkloof in België volgens Eurostat met 0,7% tot de laagste van Europa behoort (al hanteren vakbonden andere rekenmethodes die op 7% uitkomen), is de politieke en sociale malaise groot. Het overleg in de Nationale Arbeidsraad tussen vakbonden en werkgevers liep dit voorjaar volledig vast.

Belgische werkgeversorganisaties zoals het VBO, gesteund door de Europese koepel Business Europe, uiten felle kritiek. Zij vrezen een administratieve overload en juridische onzekerheid. Bedrijven vragen zich af of ze presterende werknemers nog wel individueel durven te belonen zonder claims te riskeren.

Binnen de federale regering is er diepe verdeeldheid. N-VA en MR tonen begrip voor de bezorgdheden van de bedrijven. Vicepremier David Clarinval (MR) en minister van Gelijke Kansen Rob Beenders (Vooruit) stuurden daarom een brief naar de Europese Commissie met dertig prangende vragen én het verzoek om de komende zes maanden nog geen inbreukprocedure tegen België te starten.

Europa houdt voet bij stuk

Ondanks de massale vraag naar uitstel en een Zweeds lobbyoffensief om de klok terug te draaien ('Stop the clock'), weigert Europees Commissaris voor Gelijke Kansen Hadja Lahbib (MR) te wijken. De Commissie benadrukt dat loontransparantie niet alleen rechtvaardig is, maar ook economisch rendeert: gendergelijkheid kan het Europese BBP tegen 2050 met wel 6,1 tot 9,6 procent doen stijgen. Hoewel Brussel niet meteen met boetes zal zwaaien, blijft het doel onwrikbaar.