Wereld probeert olieprijzen te temperen met historische maatregel

De internationale oliemarkt staat op zijn kop door een escalerend conflict in de Perzische Golf, waarbij de cruciale Straat van Hormuz nagenoeg volledig is geblokkeerd. In een poging om de explosief stijgende brandstofprijzen te beteugelen, hebben de 32 lidstaten van het Internationaal Energieagentschap (IEA) woensdag een historische beslissing genomen: ze geven 400 miljoen vaten olie vrij uit hun strategische reserves.

Het gaat om de grootste noodinterventie in de geschiedenis van het agentschap, meer dan een verdubbeling van de vorige recordvrijgave tijdens de Oekraïne-crisis in 2022.

De aanleiding voor de actie is de oorlog rond de Straat van Hormuz, een zeestraat waar normaal gesproken een vijfde van de wereldwijde olieconsumptie doorheen vaart. Door de vijandelijkheden tussen Iran en een Amerikaans-Israëlische coalitie is de doorgang voor tankers bijna volledig stilgevallen.

De markten reageerden de afgelopen week nerveus met extreme prijsschommelingen tot wel 35 euro per vat op één dag. Consumenten in België merken de gevolgen direct aan de pomp: de maximumprijs voor diesel is de grens van 2 euro per liter inmiddels gepasseerd.

Hoewel België als IEA-lid meewerkt aan het politieke signaal, beslist minister van Energie Mathieu Bihet voorlopig om de Belgische voorraad zelf nog niet aan te spreken. België beschikt over een strategische reserve van ruim 25 miljoen vaten — genoeg om het land ruim 90 dagen draaiende te houden zonder enige import.

Volgens de minister zijn deze reserves in de eerste plaats bedoeld om de bevoorradingszekerheid te garanderen bij een fysiek tekort, en niet louter om de prijzen te drukken. Aangezien er momenteel nog geen sprake is van lege brandstofstations, blijft de Belgische voorraad veilig ondergronds in cavernes en in silo's in onze havens.

De markt lijkt enigszins te kalmeren, mede door uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump die hint op een mogelijk sneller einde van de oorlog. Toch waarschuwen experts voor de beperkte houdbaarheid van deze strategie. De strategische reserves kunnen immers maar één keer op grote schaal worden aangesproken.

Zolang de Straat van Hormuz geblokkeerd blijft, blijft de situatie fragiel. Pas wanneer de tankers weer veilig kunnen varen, zal de olieprijs structureel kunnen dalen. Tot die tijd blijft de energiewereld hopen dat deze "monstervrijgave" voldoende is om een wereldwijde economische schok te voorkomen.