Een koelkast staat dag en nacht aan en is daardoor een van de toestellen in huis waarbij kleine aanpassingen op termijn verschil kunnen maken. Toch proberen veel mensen vooral te besparen door de koelkast zo koud mogelijk te zetten. Dat werkt juist averechts.
De eenvoudigste truc? Controleer de temperatuur en mik op ongeveer 4 °C. Dat is koud genoeg om voedingsmiddelen veilig te bewaren, terwijl je vermijdt dat de koelkast onnodig hard moet koelen. Zowel de Consumentenbond als het Voedingscentrum raden ongeveer 4 °C aan.
Zet de koelkast niet kouder dan nodig
Een koelkast die op 2 of 3 °C staat, is niet automatisch beter. Je eten hoeft immers niet ijskoud te zijn om veilig bewaard te blijven.
Volgens Fluvius ligt de ideale temperatuur voor het koelgedeelte rond 4 tot 6 °C. Voor een diepvriezer is -18 °C de aanbevolen instelling.
Vooral bij een koelkast met een draaiknop is het belangrijk om niet blind op de stand te vertrouwen. Een stand van bijvoorbeeld 1 tot 5 betekent niet dat stand 3 automatisch 3 °C is. Hoe de temperatuur uitpakt, hangt onder meer af van de omgevingstemperatuur, hoe vol de koelkast zit en hoe vaak je de deur opent.
Een goedkope koelkastthermometer kan daarom handig zijn.
De deur zo weinig mogelijk open
Er is nog een eenvoudige gewoonte die weinig moeite kost: doe de koelkastdeur zo snel mogelijk weer dicht.
Telkens wanneer je de deur opent, komt warmere lucht binnen. De koelkast moet vervolgens opnieuw koelen. Dat betekent niet dat één snelle opening meteen een grote impact heeft, maar wie voortdurend met de deur open staat te zoeken, maakt het toestel onnodig aan het werk.
Een slimme gewoonte is daarom om vooraf te bedenken wat je nodig hebt en alles in één keer uit de koelkast te halen. Ook OVAM adviseert om de deur alleen te openen wanneer het nodig is en ze daarna zo snel mogelijk weer te sluiten.
Zet je koelkast niet naast de oven
De plaats van je koelkast speelt eveneens een rol.
Staat het toestel vlak naast een oven, kookplaat, radiator of op een plek waar rechtstreeks zonlicht binnenvalt? Dan krijgt het moeilijker zijn warmte kwijt.
Fluvius adviseert bovendien om een vrijstaande koelkast minstens 5 centimeter van de muur te plaatsen, zodat voldoende ventilatie mogelijk blijft. Bij ingebouwde toestellen zijn goede ventilatieopeningen eveneens belangrijk.
Een koelere plek betekent dus niet alleen een comfortabelere koelkast, maar kan ook helpen om het energieverbruik te beperken.
Laat warme restjes eerst afkoelen
Ook hier kun je eenvoudig winst boeken. Zet een nog stomende pan met warme maaltijd niet rechtstreeks in de koelkast.
Een warme maaltijd verhoogt tijdelijk de temperatuur in de koelkast, waardoor het toestel harder moet werken om alles opnieuw af te koelen. Laat restjes daarom eerst voldoende afkoelen en verdeel grote hoeveelheden eventueel over kleinere bakjes.
Let wel: afkoelen betekent niet dat je voedsel urenlang op kamertemperatuur moet laten staan. Het doel is vooral om geen grote, gloeiend hete hoeveelheid tegelijk in de koelkast te plaatsen.
Maak het vriesvak regelmatig ijsvrij
Heb je een koelkast met een vriesvak en vormt zich daar een ijslaag? Dan is het tijd om die te verwijderen.
Een ijslaag vermindert de efficiëntie van het vriesgedeelte. Energids vermeldt dat zelfs een ijslaag van ongeveer 2 millimeter het energieverbruik kan verhogen. Regelmatig ontdooien kan daarom helpen om het toestel efficiënter te laten werken.
Moderne No Frost-systemen voorkomen grotendeels dat je dit zelf moet doen.
De grootste besparing begint met één controle
Wie zijn koelkast zuiniger wil gebruiken, hoeft dus niet meteen een nieuw toestel te kopen. Begin gewoon met de temperatuur.
Controleer of je koelkast daadwerkelijk rond 4 °C zit, zorg voor voldoende ventilatie en maak er een gewoonte van de deur snel te sluiten. Die combinatie is eenvoudig, kost vrijwel niets en helpt bovendien om je voedsel veilig en langer goed te bewaren.
En misschien wel het belangrijkste: zet de koelkast niet kouder dan noodzakelijk. Extra koude kost energie, maar levert je boodschappen doorgaans geen extra voordeel op.