Veel mensen zetten hun koelkast te koud: dit is de juiste temperatuur

De koelkast is een van de toestellen die vrijwel voortdurend in werking is. Toch staan veel koelkasten kouder ingesteld dan nodig. Dat lijkt op het eerste gezicht verstandig: hoe kouder, hoe langer voedsel goed blijft. Maar zo eenvoudig is het niet. Voor de meeste huishoudens is ongeveer 4 °C een uitstekende instelling. Kouder koelen levert doorgaans weinig extra voordeel op, terwijl het toestel wel meer werk moet leveren.

De Vlaamse overheid adviseert voor een koelkast een temperatuur van 4 tot 5 °C. Het FAVV raadt consumenten aan de temperatuur daadwerkelijk met een thermometer te controleren en noemt een bereik van 1 tot 5 °C.

De belangrijkste reden heeft met voedselveiligheid te maken. Een lage temperatuur vertraagt de groei van veel micro-organismen die voedsel kunnen doen bederven. Daarom moeten voedingsmiddelen die gekoeld moeten worden ook daadwerkelijk koel worden bewaard.

Toch betekent dat niet dat je koelkast zo koud mogelijk moet worden gezet. Het FAVV maakt voor verschillende voedingsmiddelen onderscheid in de vereiste bewaartemperatuur. Zo moeten sommige producten bij maximaal 4 °C worden bewaard, terwijl voor andere gekoelde levensmiddelen een hogere temperatuur van maximaal 7 °C geldt. De temperatuur op de verpakking blijft bovendien altijd belangrijk.

Een instelling van ongeveer 4 °C biedt in een gewone huishoudelijke koelkast daarom een goede marge zonder dat je onnodig extreem koud hoeft te koelen.

Wie de koelkast bijvoorbeeld op 2 °C instelt, zal sommige producten inderdaad kouder bewaren. Maar dat betekent niet dat voedsel daardoor automatisch dubbel zo lang goed blijft. De houdbaarheid hangt namelijk ook af van het product, de verpakking, de houdbaarheidsdatum, hygiëne en hoe vaak de koelkast wordt geopend.

Bovendien kan een te koude koelkast problemen veroorzaken voor bepaalde voedingsmiddelen. De temperatuur is namelijk niet overal hetzelfde. Volgens OVAM bevindt de koudste zone zich bij veel koelkasten achteraan, net boven de groentelade. Wanneer de koelkast op 4 °C staat ingesteld, kan het daar zelfs 0 tot 2 °C zijn. De deur en het bovenste gedeelte zijn dan weer warmer en kunnen ongeveer 6 tot 7 °C bedragen.

Een lagere ingestelde temperatuur betekent dat de koelkast harder moet koelen. Dat kan onnodig energie kosten. De Vlaamse overheid geeft daarom expliciet 4 tot 5 °C als ideale temperatuur voor een koelkast. Andere factoren hebben eveneens invloed op het verbruik. Zo moet je het toestel niet naast een oven, radiator of andere warmtebron plaatsen en is voldoende ventilatieruimte belangrijk. Voor een vrijstaande koelkast wordt ongeveer 10 centimeter afstand van de muur aangeraden.

Ook een oude koelkast kan een flinke energievreter zijn. Volgens Vlaanderen kan een toestel van tien jaar oud ongeveer drie keer zoveel energie nodig hebben als een nieuwer exemplaar.

Een instelling van 4 °C betekent bovendien niet noodzakelijk dat iedere plek in de koelkast exact 4 °C is. De temperatuur varieert afhankelijk van de plaats, het type koelkast en de hoeveelheid voedsel.

Daarom is een eenvoudige koelkastthermometer nuttiger dan blind vertrouwen op het cijfer op het display. Het FAVV adviseert consumenten om de koelkasttemperatuur met een thermometer te controleren. Plaats die thermometer bij voorkeur op een geschikte plek in het koelgedeelte en controleer regelmatig.

Voor de meeste huishoudens is 4 °C een prima uitgangspunt. Zet de koelkast niet onnodig kouder, controleer met een thermometer of de werkelijke temperatuur klopt en volg voor specifieke voedingsmiddelen altijd de bewaarinstructies op de verpakking.

En nog een belangrijke tip: prop je koelkast niet helemaal vol. Het FAVV waarschuwt dat een te volle koelkast de circulatie van koude lucht kan hinderen. Een goede verdeling van de producten helpt dus eveneens om overal voldoende te koelen.

Kortom: 4 °C is geen magisch getal, maar wel een praktische en energiezuinige richtwaarde. Kouder is voor de meeste voedingsmiddelen niet automatisch beter.