80% van de Vlamingen kampt met een vitamine-D tekort: Gevolgen kunnen groter zijn dan je denkt

31 mei , 12:00 • Lifestyle

Het is de meest voorkomende vitaminetekort in Vlaanderen: een gebrek aan vitamine D. Omdat ons lichaam deze vitamine grotendeels aanmaakt onder invloed van zonlicht, kampen heel wat mensen – zeker tijdens de donkere herfst- en wintermaanden – met een dip in hun bloedwaarden. Maar hoe merk je dat nu zelf? Wat zijn de risico’s op lange termijn en hoe pak je het aan?

Hoe merk je een vitamine D-tekort? (De symptomen)

Een tekort aan vitamine D sluipt er vaak ongemerkt in. De symptomen zijn in het begin subtiel en worden snel verward met stress of een drukke levensstijl. Dit zijn de meest voorkomende signalen:

Aanhoudende vermoeidheid: Je slaapt genoeg, maar staat toch uitgeput op. Vitamine D speelt een cruciale rol in onze energiehuishouding.
Spierpijn en spierzwakte: Vitamine D is essentieel voor een goede werking van de spieren. Een tekort kan zorgen voor een zeurende spierpijn of een 'slap' gevoel in de ledematen.
Lage rug- en botpijn: Omdat de vitamine helpt bij de opname van calcium, kan een tekort leiden tot een doffe pijn in de botten, vaak in de onderrug, benen of ribben.
Sombere gevoelens: Er is een sterk verband tussen vitamine D en de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine (het gelukshormoon). Een tekort kan bijdragen aan winterdepressies of neerslachtigheid.
Verminderde weerstand: Word je van de ene verkoudheid in de andere gekatapulteerd? Vitamine D ondersteunt het immuunsysteem; bij een tekort ben je vatbaarder voor virussen.
Slecht helende wondjes of bloedend tandvlees: Ook het herstelvermogen van de huid en slijmvliezen kan vertragen.

De gevolgen van een langdurig tekort

Wanneer een vitamine D-tekort jarenlang onopgemerkt blijft, kan dit serieuzere gevolgen hebben voor de gezondheid. De belangrijkste risico's op lange termijn zijn:

1. Botontkalking (Osteopose) en breuken

Zonder voldoende vitamine D kan het lichaam simpelweg geen calcium opnemen uit de voeding. Het lichaam gaat daarop calcium uit de eigen botten trekken om het calciumgehalte in het bloed stabiel te houden. Op termijn leidt dit tot broze botten (osteoporose) en een aanzienlijk hoger risico op botbreuken, vooral bij ouderen.

2. Rachitis (bij kinderen)

Hoewel dit in Vlaanderen dankzij preventieve screening zeldzaam is geworden, kan een ernstig vitamine D-tekort bij baby’s en jonge kinderen leiden tot rachitis (Engelse ziekte). Dit veroorzaakt weke botten en misvormingen aan het skelet, zoals O-benen.

3. Chronische spierzwakte

Langdurige tekorten kunnen leiden tot spieratrofie (afname van spiermassa), wat bij ouderen het risico op vallen en mobiliteitsproblemen vergroot.

Wat kun je eraan doen?

Gelukkig is een vitamine D-tekort relatief eenvoudig te behandelen en te voorkomen. Dit zijn de drie belangrijkste pijlers:

1. Zoek de zon op (met mate)

De zon is de absolute hoofdbron. Probeer tussen de maanden april en oktober dagelijks 15 tot 30 minuten met onbedekt gezicht en onbedekte handen buiten te komen. Dit hoeft geen intensief zonnebaden te zijn; een middagwandeling is ideaal. Let op: de huid mag niet verbranden, dus stem de tijd af op je huidtype. In de winter is de zonkracht in België helaas te zwak om vitamine D aan te maken.

2. Pas je voeding aan

Hoewel voeding meestal niet volstaat om een zwaar tekort volledig op te lossen, helpt het wel om de waarden te ondersteunen. Vitamine D zit met name in:

Vette vis (zoals zalm, makreel en haring)
Eidooiers
Boter en margarines (hier wordt het in België vaak wettelijk aan toegevoegd)
Vlees en paddenstoelen (in kleinere hoeveelheden)

3. Supplementen

Voor veel Vlamingen – en in het bijzonder ouderen, mensen met een donkere huidskleur, zwangere vrouwen of mensen die overdag nauwelijks buitenkomen – is een dagelijks of wekelijks supplement noodzakelijk, zeker in de winter.

Advies voor de praktijk: Herken je de symptomen? Ga dan niet zomaar experimenteren met hoge doseringen supplementen. Een eenvoudige bloedtest via de huisarts kan exact bepalen hoe groot het tekort is, waarna de arts een gerichte en veilige dosering kan voorschrijven.