De herfst is het nieuwe voorjaar: waarom nú planten slim is

Wie denkt dat het plantseizoen voorbij is zodra de zomer eindigt, kan zijn tuinplannen beter nog even uitstellen. De herfst is in België juist een uitstekende periode om veel bomen, struiken, hagen en vaste planten in de grond te zetten. De bodem is nog relatief warm, terwijl de lucht meestal koeler en vochtiger wordt. Daardoor kunnen planten rustig wortels vormen voordat de groeispurt van het voorjaar begint.

Vooral voor wie volgend jaar een vollere tuin wil, kan planten in het najaar dus een slimme zet zijn.

Een belangrijk voordeel van planten in de herfst is de temperatuur van de bodem. Na de zomer houdt de grond nog behoorlijk wat warmte vast, terwijl de buitentemperaturen geleidelijk dalen. Wortels kunnen daardoor nog doorgroeien, ook wanneer bovengrondse groei vrijwel stilvalt.

Dat is belangrijk omdat een pas geplante plant eerst moet investeren in zijn wortelstelsel. In het voorjaar kan ze vervolgens sneller starten omdat ze al een deel van haar wortels heeft kunnen ontwikkelen.

De combinatie van een warme bodem en koelere lucht zorgt bovendien voor minder verdamping. Een plant verliest daardoor doorgaans minder water via haar bladeren dan tijdens een warme zomerdag.

Ook de neerslag speelt een rol. In de herfst zijn er in België gemiddeld vaker periodes met regen dan tijdens de zomer. Daardoor krijgt een pas aangeplante boom of struik meestal gemakkelijker voldoende vocht.

Dat betekent niet dat je helemaal niet hoeft te gieten. Zeker nieuw aangeplante bomen, struiken en vaste planten hebben tijdens droge periodes nog altijd water nodig. Controleer daarom regelmatig de bodem, vooral wanneer het langere tijd niet regent.

Geef liever af en toe voldoende water aan de wortelzone dan elke dag een klein beetje. Zo kan het vocht dieper in de bodem dringen.

De herfst is bijzonder geschikt voor het planten van veel bladverliezende bomen en struiken. Ook hagen kunnen in deze periode worden aangeplant.

Bij planten met blote wortel is het belangrijk om niet te vroeg te planten. Ze worden doorgaans verkocht wanneer ze in rust zijn, meestal vanaf de late herfst. De wortels mogen tijdens het planten en transport bovendien niet uitdrogen.

Planten die in pot zijn gekweekt, hebben een langer plantseizoen en kunnen onder normale omstandigheden ook buiten de winter worden geplant, zolang de bodem niet bevroren of extreem nat is.

Wie bijvoorbeeld een nieuwe beukenhaag, ligusterhaag, hortensia of sierstruik wil aanplanten, hoeft dus niet per se te wachten tot maart of april.

Er is wel een belangrijke uitzondering: plant niet zomaar wanneer de bodem kletsnat is.

Een zware, doorweekte grond kan bij het graven gemakkelijk dichtslibben en samengedrukt worden. Dat kan de structuur van de bodem beschadigen en de luchtvoorziening rond de wortels verminderen.

Wacht daarom liever op een droge periode wanneer de grond goed bewerkbaar is. Een vorstvrije dag is ideaal.

Maak het plantgat bovendien breed genoeg zodat de wortels zich gemakkelijk kunnen verspreiden. Zet de plant niet dieper dan ze oorspronkelijk stond. Bij bomen moet de juiste hoogte van de wortelhals extra goed worden gecontroleerd.

Na het planten kan een laag organisch materiaal rond de plant nuttig zijn. Denk bijvoorbeeld aan compost, bladeren of goed verteerde organische mulch.

Zo'n laag helpt de bodem vochtiger te houden en beschermt de wortelzone tegen sterke temperatuurschommelingen. Houd de mulch wel enkele centimeters weg van de stam of de basis van de plant. Een voortdurend vochtige stamvoet kan problemen veroorzaken.

In het najaar kun je onder meer veel bladverliezende bomen en struiken, hagen, rozen en vaste planten aanplanten. Ook bloembollen voor het voorjaar horen op de herfstplanning. Tulpen, narcissen, krokussen en andere voorjaarsbloeiers hebben juist een koudeperiode nodig om zich goed te ontwikkelen.

De exacte plantperiode verschilt per soort en bodemgesteldheid. Controleer daarom altijd de specifieke plantinstructies.

De herfst betekent dus zeker niet het einde van het tuinseizoen. Integendeel: voor veel planten begint juist nu een interessante periode. Terwijl de tuin bovengronds langzaam tot rust komt, kunnen de wortels onder de grond nog volop aan het werk.

Wie in het voorjaar een sterke start wil, doet er daarom goed aan om een deel van het tuinwerk al in het najaar te doen.