Wie zijn bloembakken na de zomer niet meteen wil leegmaken, hoeft daar gelukkig ook niet mee te wachten tot volgend voorjaar. September is juist een uitstekend moment om zomerbloeiers te vervangen door planten die beter tegen koelere nachten, regen en de eerste vorst kunnen. In België adviseren tuinexperts in deze periode onder meer viooltjes, winterheide, sierkolen, klimop en siergrassen voor bloembakken.
Bovendien hebben nieuwe planten die nu worden gezet nog voldoende tijd om wortels te maken voordat het echt koud wordt. Dat is een van de redenen waarom september zo geschikt is voor een nieuwe najaars- en winterbak.
Wie een bloembak wil die ook in november en december nog aantrekkelijk oogt, kan het best verschillende soorten combineren. Dit zijn enkele van de interessantste keuzes.
1. Najaarsviooltjes: kleur wanneer veel andere planten verdwijnen
Viooltjes zijn misschien wel de gemakkelijkste keuze voor wie meteen kleur wil. Najaarsviooltjes zijn vanaf ongeveer half september volop verkrijgbaar en kunnen tot eind oktober worden geplant. Ze zijn behoorlijk sterk en kunnen ook periodes met vorst en zelfs sneeuw verdragen. Na een vorstperiode kunnen de bloemen tijdelijk slap hangen, maar bij zachter weer herstellen ze zich doorgaans weer.
Het grote voordeel is de enorme keuze aan kleuren. Je vindt ze onder meer in wit, geel, blauw, paars, rood en verschillende tweekleurige varianten. Daardoor kun je zowel een rustige als een opvallende bloembak maken.
Wie voor een volle uitstraling gaat, mag de viooltjes vrij dicht bij elkaar zetten. Verwijder uitgebloeide bloemen regelmatig en geef water wanneer de grond droog wordt. Tijdens vorstperiodes geef je beter geen water.
Goed om te weten: viooltjes kunnen niet alleen de herfst overbruggen. Bij gunstige omstandigheden kunnen ze ook in het voorjaar opnieuw voor bloemen zorgen.
2. Winterheide: klein, sterk en ideaal voor potten
Ook winterheide is een klassieker voor de bloembak. Vooral Erica-soorten zijn interessant wanneer je kleur wilt op een moment waarop de tuin langzaam zijn zomerse uitstraling verliest.
Het voordeel van heide is dat ze compact blijft en goed combineert met andere planten. Je kunt bijvoorbeeld verschillende tinten heide combineren met viooltjes of siergrassen.
Heide is bovendien interessant voor wie niet voortdurend met zijn bloembakken bezig wil zijn. Groenblijvende heidesoorten behouden hun structuur en kunnen ook tijdens de winter aantrekkelijk blijven.
3. Sierkool: hoe kouder, hoe opvallender
Een plant die in september bijna gemaakt lijkt voor een bloembak is sierkool. De opvallende rozetten zorgen voor een heel ander effect dan bloemen. Je kunt kiezen uit varianten met witte, roze, paarse of violette tinten.
Het bijzondere is dat de kleuren bij lagere temperaturen vaak sterker naar voren komen. Daardoor past sierkool perfect bij de herfst.
Er is wel een belangrijke nuance: sierkool is niet volledig winterhard. Ze kan koude omstandigheden en lichte vorst goed verdragen, maar bij langdurige strenge vorst kan de plant beschadigd raken.
Zet sierkool daarom vooral in wanneer je een mooie herfst- en vroege winterbak wilt. Zorg daarbij voor goede drainage, want overtollig water rond de wortels kan problemen veroorzaken.
4. Heuchera: vooral interessant vanwege het blad
Wie niet uitsluitend bloemen wil, kan naar Heuchera, ook wel purperklokje genoemd, kijken. Deze vaste plant staat bekend om haar opvallende bladkleuren. Afhankelijk van de soort vind je bladeren die richting groen, lime, oranje, rood, bruin of zelfs bijna zwart gaan.
Heuchera is daardoor bijzonder geschikt om een bloembak ook buiten de bloeiperiode interessant te houden. Bovendien doen verschillende soorten het goed in halfschaduw.
Een combinatie van bijvoorbeeld paarse Heuchera, witgroene klimop en viooltjes kan daardoor veel langer aantrekkelijk blijven dan een bak die alleen uit bloemen bestaat.
5. Siergrassen voor beweging en structuur
Siergrassen zijn een andere goede keuze voor een najaarsbak. Ze zorgen voor hoogte, beweging en structuur en kunnen een vrij eenvoudige plantenbak meteen een luxere uitstraling geven.
Carex, bijvoorbeeld, blijft groen en is geschikt voor potten. De lange bladeren zorgen voor een zachter effect tussen compactere planten zoals heide, viooltjes en sierkool. Groenblijvende Carex-soorten kunnen volgens recente adviezen ook gedurende de winter hun sierwaarde behouden.
Een bijkomend voordeel is dat je met één siergras al een duidelijk hoogteverschil kunt creëren. Zet het gras bijvoorbeeld achteraan in een rechthoekige bloembak en plaats lagere planten ervoor.
6. Klimop: ideaal als hangende plant
Voor wie wil dat de bloembak niet alleen bovenaan mooi is, is klimop een slimme toevoeging. De plant kan over de rand groeien en zorgt voor een groen, hangend effect.
Tuinadvies noemt verschillende klimopsoorten expliciet als geschikte planten voor potten en schalen. Groenblijvende varianten kunnen de bak ook tijdens de winter structuur geven.
Klimop combineert bovendien gemakkelijk met bloeiende planten. Daardoor kun je een bak maken met bijvoorbeeld viooltjes in het midden, siergras achteraan en klimop die over de rand valt.
Zo maak je er een mooie winterbak van
De beste bloembakken bestaan niet noodzakelijk uit één soort. Juist de combinatie van bloemen, blad en structuur zorgt ervoor dat de bak interessant blijft wanneer de omstandigheden veranderen.
Een eenvoudige combinatie voor september is bijvoorbeeld:
-
viooltjes voor kleur;
-
Heuchera voor opvallend blad;
-
Carex voor hoogte en beweging;
-
klimop om over de rand te groeien;
-
eventueel sierkool als opvallende blikvanger.
Wie liever een sobere bak heeft, kan ook kiezen voor winterheide met één of twee groenblijvende planten.
Let bij het planten vooral op de pot zelf. Een bloembak moet voldoende groot zijn en drainagegaten hebben, zodat regenwater kan wegstromen. Zeker in de herfst en winter is dat belangrijk. Gebruik verse, kwalitatieve potgrond en controleer regelmatig of de planten water nodig hebben. Tijdens periodes waarin het vriest, geef je geen water.
September is dus hét moment
Je hoeft niet te wachten tot oktober of november. Wie nu, in september, zijn bloembakken aanpakt, geeft de nieuwe planten nog de kans om zich voor de winter goed te ontwikkelen. Vooral viooltjes, winterheide, Heuchera, siergrassen en klimop zijn interessante keuzes wanneer je een bak wilt die niet na enkele weken zijn aantrekkingskracht verliest.
En misschien is dat wel het grootste voordeel: met een relatief kleine ingreep kan een zomerbak die er inmiddels wat versleten uitziet, opnieuw een blikvanger worden. Waar de zomerbloeiers verdwijnen, nemen sterke herfst- en winterplanten het over. Zo hoeft de bloembak helemaal niet leeg tot het voorjaar.