Waarom dit hét moment is om bomen en hagen te planten

Wie in het voorjaar of de zomer een nieuwe boom of haag in de tuin wil, hoeft niet noodzakelijk tot volgend jaar te wachten. De herfst is namelijk een bijzonder geschikt moment om bomen, struiken en hagen aan te planten. De bodem is doorgaans nog relatief warm, terwijl de temperaturen dalen en de verdamping afneemt. Daardoor krijgen jonge planten de kans om vóór het volgende groeiseizoen een stevig wortelstelsel te ontwikkelen.

Toch zijn er enkele belangrijke aandachtspunten. Niet elke plant is geschikt voor elke tuin en ook de weersomstandigheden spelen een rol.

Een van de belangrijkste voordelen van een aanplant in het najaar is dat de boom zich eerst onder de grond kan ontwikkelen. In de herfst en winter groeit de plant bovengronds meestal minder sterk, maar bij geschikte omstandigheden kunnen de wortels zich verder vestigen.

Wanneer het voorjaar aanbreekt, beschikt de boom daardoor mogelijk over een betere uitgangspositie om nieuwe bladeren en takken te vormen. Ook natuurorganisatie Trees for All koos bij een bosherstelproject in België bewust voor een aanplant in de herfst. De bomen kregen zo meer tijd om te wortelen vóór de nieuwe groeispurt begon.

De ideale periode is niet voor elke soort of locatie exact dezelfde. Voor veel bladverliezende bomen en struiken wordt vooral de periode van oktober tot maart gebruikt, zolang de bodem niet bevroren of extreem nat is.

Een boom of haag die in de zomer wordt geplant, kan snel last krijgen van droogte. De bladeren verdampen water, terwijl de wortels nog onvoldoende ontwikkeld zijn om voldoende vocht uit de bodem op te nemen. Dat kan betekenen dat de planten intensief moeten worden bewaterd.

In het najaar zijn de temperaturen doorgaans lager en is de verdamping beperkter. Regelmatige regenval kan helpen om de bodem vochtig te houden. Dat betekent niet dat je nieuwe aanplant volledig aan zichzelf kunt overlaten: bij een droge herfst of winter blijft controleren noodzakelijk.

Ook in het voorjaar en tijdens de eerste zomers moet je jonge bomen en hagen regelmatig controleren. Vooral bij langere periodes zonder neerslag kan extra water nodig zijn.

Wie een haag wil aanleggen, kan het najaar gebruiken om de tuin structureel te veranderen. Een haag biedt niet alleen privacy, maar kan ook wind tegenhouden, schuilplaatsen creëren voor dieren en bijdragen aan de biodiversiteit.

Een gemengde haag met verschillende soorten, zoals meidoorn, hazelaar, sleedoorn en vlier, kan voedsel en beschutting bieden aan insecten en kleine dieren. Een gevarieerde aanplant is bovendien minder afhankelijk van één plantensoort.

Voor een strakke tuinafscheiding zijn onder meer haagbeuk en taxus mogelijke keuzes. De juiste soort hangt af van de beschikbare ruimte, de bodem, de hoeveelheid zonlicht en de gewenste hoogte. Controleer ook hoe breed de planten uiteindelijk worden: een jonge haag kan klein lijken, maar later veel plaats innemen.

Een veelgemaakte fout is een boom kiezen omdat hij mooi is, zonder na te gaan of hij geschikt is voor de tuin. Sommige soorten verkiezen een vochtige bodem, terwijl andere beter groeien op een goed gedraineerde plaats. Ook de hoeveelheid zonlicht en de beschikbare ruimte zijn belangrijk.

Maak vóór het planten de bodem vrij van concurrerende begroeiing en graaf een plantgat dat voldoende ruimte biedt voor de wortels. Voeg niet automatisch grote hoeveelheden mest of compost toe. Een overdosis bodemverbeteraars is niet altijd nuttig en kan de wortelontwikkeling buiten het plantgat beïnvloeden.

Na het planten is de verzorging nog niet voorbij. Geef de boom of haag bij droog weer voldoende water en controleer of de wortels niet bloot komen te liggen. Op plaatsen waar konijnen of andere dieren voorkomen, kan bescherming tegen vraatschade noodzakelijk zijn.

Wie in het najaar een boom of haag plant, investeert dus in de komende jaren. Een goede voorbereiding, een geschikte soort en voldoende opvolging zijn belangrijker dan zo snel mogelijk planten. De herfst biedt gunstige omstandigheden, maar een geslaagde aanplant hangt uiteindelijk af van de combinatie van bodem, plantkeuze, weer en verzorging.