Waarom een vastgeklikte gordel je toch een boete kan opleveren

Je stapt in de auto, klikt netjes je gordel vast en vertrekt met een gerust gevoel. Je bent ervan overtuigd dat je volledig in orde bent met de verkeerswetgeving. Toch is de kans aanwezig dat er een aantal weken later een onverwachte boete op de deurmat valt voor het niet correct dragen van de veiligheidsgordel. Dit klinkt op het eerste gezicht volstrekt onlogisch, maar de Belgische wegcode is onverbiddelijk: louter vastklikken is niet voldoende. Ook de manier wáárop de gordel gedragen wordt, is wettelijk vastgelegd.

In België is de veiligheidsgordel al decennia verplicht voor iedereen in een voertuig dat hiermee is uitgerust. Veel automobilisten gaan er echter ten onrechte van uit dat de klik in het slot de kous afmaakt. De regelgeving kijkt verder dan dat mechanische aspect. Een van de meest voorkomende onbewuste overtredingen is het dragen van de gordel onder de arm, vaak omdat de riem in de nek schuurt. Ook het achter de rug langs halen van de schoudergordel komt regelmatig voor.

Beide handelingen zijn strikt verboden. Wanneer de schoudergordel niet correct diagonaal over de borst en over de schouder loopt, kan de politie dit direct beboeten als een overtreding. Het achterliggende idee is puur functioneel: de gordel is ontworpen om de krachten bij een impact optimaal over de stevigste delen van het lichaam te verdelen. Zodra je de positie verandert, verdwijnt een groot deel van deze levensreddende bescherming.

In de praktijk leidt de handhaving hiervan weleens tot frustratie en discussie. Agenten moeten vaak in een fractie van een seconde, soms vanuit een rijdend politievoertuig of bij slechte lichtomstandigheden, inschatten of een gordel correct zit. Zeker in de winter, wanneer bestuurders dikke winterjassen of donkere kleding dragen, kan de gordel visueel wegvallen. Wie dan wordt stilgezet, trekt juridisch gezien meestal aan het kortste eind. De vaststelling van een beëdigd politieagent geldt in de Belgische rechtbanken namelijk als een zeer zwaarwichtig bewijsmiddel.

Daarnaast draagt de bestuurder niet louter de verantwoordelijkheid voor zichzelf. Passagiers die de gordel negeren of verkeerd dragen, riskeren hun eigen boete. Echter, zodra er minderjarige kinderen achterin zitten die niet correct zijn beveiligd, wordt de bestuurder daar direct wettelijk verantwoordelijk en dus sanctioneerbaar voor gehouden.

De lakse houding ten opzichte van de gordel steekt dikwijls de kop op tijdens korte, alledaagse ritten. "Het is maar een paar straten verderop", is een veelgehoord excuus. Verkeersstatistieken tonen echter onomstotelijk aan dat het overgrote deel van de verkeersongevallen zich juist heel dicht bij huis afspeelt, vaak bij relatief lage snelheden. Juist bij die lagere snelheden is de gordel hét middel dat voorkomt dat inzittenden tegen het dashboard, de voorruit of tegen elkaar worden geslingerd.

Verkeersveiligheidsexperts blijven er dan ook op hameren dat de gordel de meest doeltreffende innovatie tegen zwaar letsel blijft. Wie een sanctie én fysiek leed wil vermijden, kijkt voor het starten dus beter nog eens extra in de spiegel: zit de gordel niet alleen vast, maar zit hij ook écht correct?