Europa trekt aan de alarmbel over stof die in Vlaams kraanwater zit

Er is nieuwe bezorgdheid ontstaan over de kwaliteit van het Vlaamse kraanwater. TFA, de allerkleinste variant van de beruchte ‘forever chemicals’ (PFAS), is door het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) officieel aangemerkt als mogelijk schadelijk voor de vruchtbaarheid en de ontwikkeling van foetussen. Dat meldt VRT NWS. Hoewel de chemische stof al langer in het milieu circuleert, zorgen de nieuwe Europese inzichten voor een felle politieke en maatschappelijke discussie over de Vlaamse drinkwaternormen.

TFA (trifluorazijnzuur) is een zogeheten korteketen-PFAS. In tegenstelling tot grotere PFAS-soorten stapelt het zich minder snel op in het menselijk lichaam, maar het verspreidt zich juist razendsnel in het milieu. De stof ontstaat onder andere wanneer PFAS-houdende pesticiden afbreken in de bodem, of wanneer koelgassen uit airco's en koelkasten in de atmosfeer vervallen. Omdat huidige waterzuiveringstechnieken niet volstaan om TFA te filteren, duikt de stof in heel Vlaanderen op in het drinkwater en in voedingsproducten zoals graanproducten.

De hernieuwde risicobeoordeling van het ECHA volgt op basis van verontrustende laboratoriumstudies bij dieren. Bij blootstelling aan hoge concentraties TFA kregen proefdieren te maken met misvormde jongen, aangetaste skeletten, problemen met de schildklier en een verminderde spermakwaliteit.

Toxicoloog Greet Schoeters (Universiteit Antwerpen) benadrukt tegenover VRT NWS dat dit grote gevolgen zal hebben voor de industrie: "TFA zal niet zomaar meer gebruikt mogen worden in alle toepassingen, daar zal voortaan een strenge toelating voor nodig zijn." Wel nuanceert het rapport dat de geteste doses in het laboratorium vele malen hoger lagen dan de concentraties die momenteel in het Vlaamse milieu worden aangetroffen.

De Europese conclusies zetten de Vlaamse politiek direct op scherp. Momenteel hanteert Vlaanderen een gezondheidskundige advieswaarde van 15,6 microgram TFA per liter drinkwater. Milieuorganisatie Bond Beter Leefmilieu eist echter een directe verstrenging naar 0,1 microgram per liter, omdat TFA nu officieel onder de categorie 'zorgwekkend giftige afbraakproducten' valt. Dat zou een norm betekenen die 156 keer strenger is dan de huidige.

Het Vlaams Departement Zorg laat in een reactie aan VRT NWS weten de advieswaarde voorlopig niet aan te passen. Volgens woordvoerder Joris Moonens is er bij het bepalen van de huidige norm al rekening gehouden met zeer ruime veiligheidsmarges. Toch klinkt er vanuit de politieke oppositie felle kritiek. Groen-parlementslid Mieke Schauvliege eist een onmiddellijk verbod op PFAS-pesticiden en stelt dat het huidige Vlaamse Drinkwaterplan – dat mikt op een uitfasering tegen 2036 – direct de prullenbak in kan.