Meer dan helft van geschrapte werklozen vraagt nu leefloon aan

De strengere regels rond werkloosheidsuitkeringen eisen een zware tol van de gemeentelijke hulpdiensten. Uit nieuwe cijfers over het eerste semester van dit jaar, waarover VRT NWS bericht op basis van gegevens van de POD Maatschappelijke Integratie, blijkt dat meer dan de helft van de uitgesloten werklozen inmiddels een leefloon heeft aangevraagd. Dat aandeel ligt aanzienlijk hoger dan de federale overheid vooraf had ingeschat.

Toen de regering-De Wever de hervorming doorvoerde – door de coalitie bestempeld als het koninginnenstuk van het arbeidsmarktbeleid – ging minister van Werk David Clarinval (MR) nog uit van een aanvraagpercentage van ongeveer een derde. Dat werd destijds ook bevestigd door een studie van de KU Leuven. De praktijk blijkt na zes maanden echter een stuk barser.

Van de 99.166 langdurig werklozen die tussen januari en juni hun uitkering zagen verdwijnen, klopten er 52.593 (53 procent) aan bij het OCMW. In ruim 43.600 gevallen werd de aanvraag ook effectief goedgekeurd. Dat betekent dat uiteindelijk 44 procent van al de geschrapte werklozen een leefloon krijgt toegekend.

De impact van de maatregel verschilt sterk per gewest. Het Waalse Gewest spant de kroon: daar vroeg maar liefst 59 procent van de gedupeerden een leefloon aan. In het Brusselse Gewest ging het om 51 procent, terwijl het Vlaamse Gewest met 42 procent het laagste aandeel liet optekenen.

Kijken we naar de profielen van de mensen die een leefloon krijgen, dan blijkt dat de hervorming vooral alleenstaanden treft. Meer dan de helft van de toegekende leeflonen gaat naar mensen die alleen wonen. Zowat 31 procent van de ontvangers heeft ten minste één kind ten laste, terwijl de overige 17 procent samenwoont met bijvoorbeeld een partner of ouders.

De OCMW's trokken al eerder aan de alarmbel omdat de stroom aanvragen hun capaciteit dreigt te overschrijden. Ondertussen blijft het hoofddoel van de wetgeving — langdurig werklozen sneller aan het werk krijgen — voorlopig achter op de verwachtingen.

Uit RVA-gegevens over de eerste drie maanden van het jaar blijkt dat nog geen 10 procent van de betrokkenen (iets meer dan 4.200 mensen) intussen een baan heeft gevonden. Minister Clarinval blijft echter volhouden dat die resultaten in de volgende fases zullen verbeteren, met de ambitie dat tegen het einde van het jaar alsnog een derde van de groep aan het werk is.

De hervorming wordt in verschillende golven uitgerold volgens de duur van de werkloosheid. Tegen juli 2027 zullen in totaal zo'n 180.000 Belgen hun uitkering definitief verliezen.