Helemaal donker: Op deze plaatsen zie je morgen een totale zonsverduistering

Wie morgen, woensdag 12 augustus, in Spanje is, krijgt een uitzonderlijk spektakel voorgeschoteld. Een groot deel van het noorden van het land krijgt te maken met een totale zonsverduistering. De maan schuift dan volledig voor de zon, waardoor het overdag voor korte tijd opvallend donker wordt.

Het gaat bovendien om een bijzonder moment voor Spanje. Volgens het Spaanse Instituto Geográfico Nacional (IGN) is dit de eerste totale zonsverduistering die vanaf het Iberisch Schiereiland zichtbaar is in meer dan een eeuw. De vorige totale eclips vanaf het schiereiland dateert van 1912.

Wie in Spanje zit, moet wel goed opletten waar hij zich bevindt. De eclips is namelijk niet overal totaal.

De zone waarin de maan de zon volledig bedekt, trekt van west naar oost over Spanje. Vooral grote delen van de noordelijke helft van het Spaanse vasteland liggen in de strook van totaliteit. Ook de Balearen krijgen een totale eclips te zien. Onder meer A Coruña, Burgos, Bilbao, Zaragoza, Valencia en verschillende andere provinciehoofdsteden liggen in of nabij de totaliteitszone.

In het zuiden van Spanje blijft het bij een gedeeltelijke zonsverduistering. Ook steden zoals Madrid krijgen geen volledige totaliteit te zien. Daar wordt de zon wel sterk verduisterd, maar blijft een deel van de zonneschijf zichtbaar.

De exacte timing verschilt per plaats, omdat de schaduw van de maan van west naar oost over het land trekt. In A Coruña begint de eclips bijvoorbeeld om 19.31 uur en wordt het maximum rond 20.28 uur bereikt. De totale fase duurt daar ongeveer 76 seconden.

In Burgos valt het maximum rond 20.29 uur en duurt de totaliteit ongeveer 104 seconden. Ook in de omgeving van Valencia vindt de totale fase rond half negen 's avonds plaats.

Het bijzondere is dat de zon op dat moment al behoorlijk laag aan de hemel staat. Dat maakt een vrij uitzicht richting het westen extra belangrijk. Het Spaanse IGN waarschuwt daarom dat een locatie zonder hoge gebouwen, bomen of heuvels aan de westelijke horizon de voorkeur verdient.

Tijdens een totale zonsverduistering schuift de maan precies tussen de aarde en de zon. Wanneer je binnen de smalle strook van totaliteit staat, bedekt de maan de volledige zichtbare zonneschijf.

Tijdens die korte periode verdwijnt het felle zonlicht grotendeels en wordt de corona van de zon zichtbaar. Dat is de ijle buitenste atmosfeer van de zon, die normaal door de enorme helderheid van de zonneschijf niet met het blote oog zichtbaar is.

Buiten de totaliteitszone blijft een deel van de zon zichtbaar. Het effect is daar indrukwekkend, maar niet hetzelfde als een echte totale eclips.

Wie morgen naar de eclips wil kijken, moet extra voorzichtig zijn. Kijk nooit rechtstreeks naar de zon met het blote oog, ook niet wanneer de zon gedeeltelijk verduisterd is.

Een gewone zonnebril biedt onvoldoende bescherming. Gebruik een geschikte eclipsbril of een gecertificeerd zonnefilter dat specifiek bedoeld is om rechtstreeks naar de zon te kijken.

Ook met een camera, verrekijker of telescoop mag je niet zomaar naar de zon kijken. Daarvoor zijn speciale zonnefilters nodig die geschikt zijn voor het gebruikte optische systeem.

De eclips is niet het enige hemelverschijnsel dat morgen de aandacht kan trekken. De zonsverduistering valt bovendien samen met de periode waarin de Perseïden actief zijn. Na zonsondergang kunnen sterrenliefhebbers daardoor ook nog proberen meteoren te spotten.

Voor wie in Spanje zit, wordt 12 augustus 2026 dus een bijzonder lange avond voor hemelobservatie: eerst de totale zonsverduistering en later, wanneer het donker wordt, kans op vallende sterren.

Wie de totale eclips wil meemaken, doet er vooral goed aan vooraf een plek met een vrij uitzicht te kiezen en de timing voor zijn exacte locatie te controleren. Het IGN beschikt daarvoor over een interactieve eclipsviewer met gegevens per gemeente.