Belgen geven massaal aan goede doelen, maar overheid draait fiscale kraan dicht

Belgen blijken verrassend vrijgevig, zelfs in tijden van opeenvolgende crisissen. De nieuwste cijfers van de FOD Financiën en de Koning Boudewijnstichting laten zien dat we structureel meer schenken aan goede doelen dan voor de coronaperiode. Toch hangt er een donkere wolk boven de sector: een minder gunstige belastingregel voor giften zou de vrijgevigheid de komende jaren aan de ketting kunnen leggen.

De gemiddelde Belg die zijn giften aangeeft op de belastingbrief, doneert jaarlijks 326 euro. In totaal werd er het afgelopen jaar voor maar liefst 339 miljoen euro aan fiscaal aftrekbare giften ingevuld. Uit de driejaarlijkse barometer van de filantropie blijkt dat maar liefst 6 op de 10 Belgen de portemonnee trekt voor een goed doel.

Er zijn echter duidelijke profielverschillen merkbaar. Hoogopgeleiden en 35-plussers geven statistisch gezien vaker. Ook regionaal is er een nuance: Nederlandstaligen doneren iets frequenter dan Franstaligen. Hoewel het aantal mensen dat geeft groeit, zien we wel een verschuiving in de bedragen: de echte 'topdonaties' boven de 500 euro nemen af, terwijl de groep die tussen de 250 en 500 euro geeft juist groter wordt.

Sinds de coronacrisis zit het schenkgedrag op een structureel hoger niveau. De overheid stimuleerde dit destijds met een zeer gunstige fiscale aftrek van 45%. Dat effect bleek duurzaam, maar de regels zijn sinds januari 2025 veranderd. Wie nu minstens 40 euro schenkt, krijgt nog slechts 30% terug via de belastingen in plaats van de eerdere 45%.

Deze maatregel zorgt voor ongerustheid in de non-profitsector. Uit bevragingen blijkt dat bijna 20% van de Belgen overweegt om minder te gaan geven nu het fiscale voordeel is gekrompen. Voor veel goede doelen is dit een bittere pil, aangezien giften en lidgelden gemiddeld 36% van hun totale inkomsten vormen.

De trend waarbij de overheid zich op bepaalde vlakken terugtrekt, maakt goede doelen steeds afhankelijker van de individuele burger. Volgens de Koning Boudewijnstichting is een gezonde mix van inkomstenbronnen cruciaal voor de overleving van de sector. Wanneer organisaties te afhankelijk worden van één bron (zoals enkel giften of enkel overheidssubsidies), komt hun werking in het gedrang.

Ondanks de fiscale wijziging geeft driekwart van de Belgen aan dat liefdadigheid door de huidige wereldgebeurtenissen belangrijker is dan ooit. De solidariteit lijkt dus diep geworteld, maar de echte impact van de nieuwe belastingregels zal pas in de belastingaangiftes van 2026 en 2027 volledig zichtbaar worden.