Radicale oplossing moet jonge mensen weer kansen geven om huis te kopen

De cijfers zijn confronterend: wie vandaag in Vlaanderen zijn eerste woning koopt, is gemiddeld 42 jaar oud. Twintig jaar geleden was dat nog 31 jaar. De droom van een eigen huis glipt steeds veder uit de handen van de Vlaming, tenzij er een gulle erfenis of een kapitaalkrachtige familie klaarstaat. Volgens Frederic De Gucht, voorzitter van de partij Anders, is wonen veranderd van een basisbehoefte in een privilege, en hij stelt in een opvallend opiniestuk in De Morgen een radicale koerswijziging voor.

Het probleem is volgens De Gucht niet zozeer een gebrek aan sociale woningen, maar een simpel tekort aan aanbod op de hele markt. Wanneer de vraag veel groter is dan het aanbod, schieten de prijzen omhoog en worden starters genadeloos buitenspel gezet. Zijn oplossing? Een ambitieuze inhaalbeweging waarbij er tegen 2035 maar liefst 600.000 woningen moeten bijkomen.

Dit plan steunt op drie pijlers: 200.000 woningen door slimme verdichting in stadskernen, 200.000 door het activeren van "slapende" bouwgronden en nog eens 200.000 door het gericht aansnijden van nieuwe gronden waar dat ruimtelijk kan. Alleen door dit enorme volume te bouwen, kan de markt volgens hem stabiliseren.

De meest opvallende vernieuwing zit in de aanpak van sociale huisvesting. De Gucht wil af van het beeld van de overheid als passieve "baksteeneigenaar". Hij stelt voor om een deel van het sociale patrimonium — zo'n 30.000 woningen — te verkopen aan private investeerders onder strikte voorwaarden. Met de opbrengst zou de historische schuld van alle Vlaamse steden in één klap kunnen worden afgelost.

Daarnaast moet de sociale woning een springplank worden in plaats van een eindstation. Via een systeem van deeleigenaarschap zou een deel van de maandelijkse huur niet verdwijnen, maar dienen als kapitaalopbouw voor de bewoner. Bij vertrek kan de huurder dit gespaarde vermogen verzilveren of gebruiken om de woning uiteindelijk volledig aan te kopen.

Om de zogenaamde 'promotieval' tegen te gaan — waarbij sociale huurders gestraft worden met een hogere huur zodra ze meer gaan verdienen — stelt Anders de 50/50-regel voor. Elke extra verdiende euro wordt eerlijk verdeeld: de helft vermindert de subsidie, maar de andere helft verhoogt direct de eigen vermogensopbouw van de bewoner.

Het doel van dit alles is sociale mobiliteit herstellen. Volgens De Gucht is het geen "vermarkting", maar juist sociale rechtvaardigheid om ook mensen met een kleiner budget de kans te geven kapitaal op te bouwen via vastgoed. Het is een pleidooi voor politieke moed om de Vlaming weer eigenaar te maken van zijn eigen leven.