Moet je de wc-bril eigenlijk naar beneden doen voordat je doorspoelt? Het is een kleine gewoonte waar in veel huishoudens discussie over bestaat. Het korte antwoord: ja, het is verstandig om het toiletdeksel te sluiten voordat je doorspoelt. Maar daarmee voorkom je niet dat alle kleine deeltjes zich door de badkamer verspreiden.
Wanneer een toilet wordt doorgespoeld, komt er beweging in het water. Daarbij kunnen kleine druppeltjes en aerosolen ontstaan die afkomstig zijn uit het toiletwater. Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat dergelijke deeltjes tijdens het doorspoelen in de lucht terecht kunnen komen. Sommige zijn zo klein dat ze nog een tijd in de lucht kunnen blijven hangen.
Wat gebeurt er als het deksel openstaat?
Bij een open toilet kunnen die deeltjes rechtstreeks de omgeving in terechtkomen. Dat is vooral relevant wanneer het toilet zich in een kleine, slecht geventileerde ruimte bevindt.
De Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) noemt het sluiten van het toiletdeksel vóór het doorspoelen expliciet als een maatregel om blootstelling aan druppels en mogelijke ziekteverwekkers te beperken.
Daarom is de gewoonte eenvoudig: deksel dicht, doorspoelen en daarna pas weer openen.
Maar houdt een gesloten deksel alles tegen?
Nee. En dat is een belangrijke nuance.
Een studie uit 2023 onderzocht wat er gebeurt wanneer het toiletdeksel wordt gesloten vóór het doorspoelen. De onderzoekers concludeerden dat het sluiten van het deksel in hun experiment niet verhinderde dat oppervlakken in de toiletruimte besmet raakten.
Een recenter onderzoek keek bovendien specifiek naar de ruimte tussen de wc-bril en de toiletpot. Daaruit bleek dat aerosolen ook via die opening kunnen ontsnappen wanneer het deksel gesloten is. Hoe groter de opening, hoe meer bioaerosolen in het experiment konden ontsnappen.
Het heeft dus nog altijd zin om het deksel te sluiten, maar het is geen magische afsluiting van de toiletpot.
Is dit een reden om je zorgen te maken?
Niet noodzakelijk. Onderzoek toont aan dat aerosolen kunnen ontstaan tijdens het doorspoelen, maar dat betekent niet automatisch dat iemand daardoor ziek wordt.
Een literatuuronderzoek naar zogenoemde 'toilet plume'-aerosolen stelde vast dat mogelijk besmettelijke aerosolen kunnen ontstaan, maar dat er onvoldoende bewijs was om duidelijk vast te stellen hoe belangrijk deze route daadwerkelijk is voor de overdracht van ziekten.
Het gaat dus vooral om het beperken van onnodige verspreiding, niet om een reden om elk toiletbezoek met argwaan te bekijken.
Wat kun je thuis nog doen?
De eenvoudigste maatregel kost niets: sluit het toiletdeksel voordat je doorspoelt. Daarnaast is een goede schoonmaak van de toiletpot, bril, rand en omliggende oppervlakken belangrijk.
Ook handen wassen blijft een van de belangrijkste hygiënemaatregelen. En wanneer een toilet in een kleine badkamer staat, helpt voldoende ventilatie om de luchtkwaliteit op peil te houden.
Wie een tandenborstel, cosmetica of andere spullen vlak naast een toilet bewaart, kan er bovendien voor kiezen om die op een beschutte plek te bewaren.
Dus: bril omhoog of omlaag?
Omlaag. Als je een toilet met deksel hebt, is het verstandig om dat vóór het doorspoelen te sluiten. Het vermindert de mogelijke verspreiding, al houdt het niet alle aerosolen tegen. De belangrijkste conclusie is daarom niet dat een gesloten wc-deksel alles oplost, maar dat het een eenvoudige extra voorzorgsmaatregel is die weinig moeite kost.
En misschien nog belangrijker: een schoon toilet, regelmatig schoonmaken en goede handhygiëne blijven minstens zo belangrijk.