Het ‘netheidssyndroom’ in Vlaamse tuinen baart experts grote zorgen

18 jun , 15:00 • Tuin

Wie dit voorjaar door een gemiddelde Vlaamse woonwijk wandelt, ziet vaak hetzelfde beeld: strak gemarkeerde gazons, steriel decorgroen en netjes aangeveegde terrassen. Hoewel dat er voor sommigen netjes uitziet, is het voor onze lokale biodiversiteit een ramp. Experts van onder andere Natuurpunt en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) luiden de noodklok: we hebben nog maar enkele jaren om de achteruitgang van onze bijen en vlinders tegen 2030 te keren.

Tijdens de recente Week van de Bij (juni 2026) lanceerde de Vlaamse overheid daarom een dringende oproep onder het motto: ‘Meer bloemen voor onze bestuivers’. Het doel? Onze tuinen transformeren van groene woestijnen in levendige bijenrestaurants.

Waarom de nood zo hoog is

Bijen, zweefvliegen en vlinders zijn cruciaal voor onze voedselketen; ze bestuiven de bloemen van de groenten en het fruit dat dagelijks op ons bord belandt. Door de verregaande verharding (beton en klinkers) en het zogenaamde 'netheidssyndroom' in onze tuinen, vinden insecten simpelweg niet genoeg nectar en stuifmeel meer om te overleven.

Volgens experts kan elke vierkante meter die we ontharden en inzaaien met bloemen al een wezenlijk verschil maken voor een lokale bijenpopulatie.

Hoe maak je van jouw tuin een bijenparadijs?

Gelukkig hoef je geen professionele tuinarchitect te zijn om de bijen te helpen. Met deze vier wetenschappelijk onderbouwde tips van experts help je de natuur direct een handje:

1. Plant een 'bijenboom' of bessenstruik

Veel mensen denken bij bijen meteen aan bloemenmengsels, maar bomen en struiken leveren in verhouding veel meer voedsel op.

Bomen: Fruitbomen (zoals appel, kers of pruim) en wilgen zijn absolute bijenmagneten. Heb je een kleine tuin of terras? Kies dan voor een compacte mini-fruitboom.
Snoephaag: Een haag van bessenstruiken (framboos, braam of aalbes) biedt prachtige bloesems voor de insecten in de lente, en heerlijke gezonde snacks voor jou en de kinderen in de zomer.

2. Zaai inheemse, kleurrijke bloemen

Niet elke bloem is even nuttig. Veel exotische of doorgekweekte 'dubbele' bloemen uit het tuincentrum bevatten amper nectar. Experts adviseren om te kiezen voor inheemse soorten (bloemen die hier van nature thuishoren).

Goede keuzes zijn: korenbloem, wilde marjolein, kamille en cichorei.
Laat in het najaar ook zeker bloembollen zoals krokussen en blauwe druifjes in de grond zakken. Zij zorgen na de winter voor het broodnodige eerste voedsel wanneer de bijen ontwaken uit hun winterslaap.

3. Maak een kruidenhoekje

Heb je alleen een koertje of een balkon? Geen probleem. Kruiden zijn fantastische bijenplanten, ze ruiken heerlijk en je kunt ze zelf gebruiken in de keuken. Zet een aantal potten neer met tijm, rozemarijn, salie, bieslook of munt en laat een deel ervan gerust doorschieten en volop bloeien. Je zult versteld staan hoe snel het er gonst van het leven.

4. Relax en maai wat minder

De allermakkelijkste tip: doe eens helemaal niets. Door delen van je gazon minder vaak te maaien (het principe achter Maai Mei Niet), krijgen 'onkruiden' zoals paardenbloemen, madeliefjes en klavers de kans om te bloeien. Dit zijn stuk voor stuk vitale energiebronnen voor wilde bijen.

Het kantelpunt is nu Vlaanderen telt miljoenen tuinen, voortuinen en balkons. Als we massaal de tegels wippen en kiezen voor kleur en nectar, kunnen we samen het tij keren. Een bloemrijke tuin is niet alleen een zegen voor de bijen, maar met al die geuren en kleuren ook een feest voor het oog. Sla die handen dus in de aarde!