Nieuwe speekseltest vanaf september: bestuurders moeten hier rekening mee houden

Belgische bestuurders kunnen vanaf september opnieuw vaker met een drugscontrole langs de weg worden geconfronteerd. De politie krijgt nieuwe speekselcollectoren ter beschikking, nadat er maandenlang een tekort was aan het materiaal dat nodig is om een positieve drugstest verder te onderzoeken.

Het gaat daarbij om een belangrijk onderscheid. De eerste speekseltest die de politie langs de weg uitvoert, verandert niet. Die dient als screening om na te gaan of er aanwijzingen zijn voor het gebruik van bepaalde verboden drugs. Het probleem zat vooral bij de tweede stap: na een positieve test moet een nieuw speekselstaal worden afgenomen met een speciale speekselcollector. Dat staal gaat naar een erkend laboratorium en kan als juridisch bewijs dienen.

Het tekort ontstond nadat het vorige contract met de leverancier eind 2025 afliep. Daardoor konden politiezones begin 2026 niet meteen nieuwe collectoren bestellen. De FOD Justitie moest vervolgens een nieuwe overheidsopdracht organiseren. Om de periode te overbruggen werd begin dit jaar nog een noodbestelling van 1.700 collectoren geplaatst.

Ondertussen is er een nieuwe leverancier gevonden. Politiezones kunnen de nieuwe collectoren inmiddels bestellen, maar voor ze effectief op straat gebruikt mogen worden, moet nog een ministerieel besluit in het Belgisch Staatsblad verschijnen. De FOD Justitie verwacht dat dit vanaf september mogelijk is.

Er zijn ondertussen 59 bestellingen geplaatst voor in totaal 6.400 speekselcollectoren. Die waren op het moment van de recente communicatie nog niet allemaal geleverd.

De controles op drugs in het verkeer blijven in België streng. Bij een verkeersongeval wordt sowieso een speekseltest afgenomen. Bij gewone controles kan de politie op basis van uiterlijke tekenen van mogelijk drugsgebruik een test opleggen. Sinds oktober 2024 kan dat in bepaalde situaties sneller, bijvoorbeeld wanneer een bestuurder drugs bij zich heeft of toegeeft recent drugs te hebben gebruikt.

Een positieve screeningstest betekent vervolgens niet automatisch dat iemand juridisch schuldig is. Er volgt een speekselafname voor laboratoriumanalyse. Pas die analyse levert het bewijsmateriaal voor een vervolging.

Bij een positieve speekseltest kan het rijbewijs bovendien onmiddellijk voor 12 uur worden ingehouden. Daarnaast kan het rijbewijs door de bevoegde gerechtelijke instantie voor 15 dagen worden ingetrokken.

Volgens Justitie betekende het tekort aan collectoren overigens niet dat drugscontroles volledig onmogelijk waren. Wanneer geen collector beschikbaar was, kon een arts een bloedstaal afnemen. Sommige politiezones maakten daar de voorbije maanden gebruik van, onder meer tijdens grote evenementen.

Met de nieuwe voorraad moet die omslachtige noodoplossing minder vaak nodig zijn. Voor bestuurders verandert de belangrijkste boodschap daarom niet: rijden onder invloed van illegale drugs blijft verboden en controles kunnen ook de komende maanden een stuk efficiënter worden uitgevoerd.