Banken verkopen verzekering tegen online fraude: heb je die wel nodig?

Terwijl een nieuwe golf van geraffineerde phishing-aanvallen over het land roelt, is er een opmerkelijke discussie ontstaan in de financiële wereld. Verschillende banken, waaronder KBC, bieden hun klanten tegenwoordig een specifieke verzekering aan tegen online oplichting. 

Voor een maandelijks bedrag belooft zo’n polis de geleden schade tot een bepaald plafond terug te betalen. Critici en consumentenorganisaties zetten echter grote vraagtekens bij dit nieuwe businessmodel, omdat banken wettelijk gezien vaak al verplicht zijn om slachtoffers van fraude te compenseren.

Het knelpunt zit in de interpretatie van de wet. In principe moet een bank elke niet-toegestane transactie volledig terugbetalen, op een kleine vrijstelling van 50 euro na. De enige uitzondering is wanneer er sprake is van "grove nalatigheid" door de klant. Juist daar wringt de schoen: banken bestempelen het overhandigen van codes of het installeren van software op vraag van een oplichter steeds vaker als grof nalatig, waardoor ze weigeren uit te keren. De nieuwe verzekeringen worden door de banken gepresenteerd als een vangnet voor precies die situaties waarin de wettelijke bescherming tekortschiet.

Consumentenorganisaties zoals Testaankoop zijn echter scherp in hun oordeel. Zij stellen dat banken hiermee geld verdienen aan de onveiligheid op hun eigen platformen. In plaats van te investeren in een maandelijkse premie, adviseren zij burgers om zich beter te wapenen met kennis over de nieuwste oplichtingstrucs.

Bovendien waarschuwt de federale overheidsdienst Economie dat een dergelijke verzekering nooit de wettelijke verantwoordelijkheid van de bank mag vervangen. Een bank moet er immers alles aan doen om verdachte transacties te blokkeren, met of zonder extra polis.

Ondertussen neemt de druk op de politiek toe om de positie van de consument te versterken. Hoewel een voorstel om de adviezen van de ombudsdienst bindend te maken de laatste regeringsonderhandelingen niet overleefde, lopen er verschillende rechtszaken die voor een definitieve doorbraak kunnen zorgen. Voor de gemiddelde bankklant blijft het devies: wees extreem alert.

Nieuwe tools, zoals de mogelijkheid om tijdens een telefoontje direct in de bank-app te checken of je écht met een medewerker spreekt, zijn vaak effectiever dan een verzekering die pas in actie komt als het geld al van de rekening is.