Dit doet de zonsverduistering vanavond met zonnepanelen in België

Wie vanavond naar de zonsverduistering kijkt, denkt waarschijnlijk vooral aan de maan die langzaam voor de zon schuift. Maar hetzelfde verschijnsel heeft ook een heel ander gevolg, veel dichter bij huis: de productie van elektriciteit uit zonnepanelen daalt tijdelijk.

Dat is geen theoretisch effect. Zodra de maan een groot deel van de zon bedekt, bereikt minder zonnestraling de zonnepanelen. Daardoor leveren die tijdelijk minder elektriciteit. En met het grote aantal zonnepanelen in België is dat ook iets waar de beheerder van het elektriciteitsnet rekening mee moet houden.

Toch hoeven Belgen zich geen zorgen te maken over hun stroomvoorziening. Volgens Elia, de Belgische transmissienetbeheerder, blijft de impact op het Belgische elektriciteitssysteem beperkt. Dat komt vooral doordat de eclips hier pas in de vroege avond plaatsvindt, wanneer de productie van zonnepanelen sowieso al aan het afnemen is. Elia benadrukt dat het effect volledig voorspelbaar is en dat de netbeheerders zich erop hebben voorbereid.

Op Europees niveau is het verhaal wel een stuk groter.

Volgens ENTSO-E, de koepel van Europese hoogspanningsnetbeheerders, kan de zonneproductie op het Europese vasteland bij een heldere hemel tijdens de eclips tijdelijk met ongeveer 9,7 gigawatt dalen. Dat is een enorme hoeveelheid vermogen die op korte tijd wegvalt en daarna opnieuw beschikbaar komt.

Precies die snelle veranderingen zijn interessant voor elektriciteitsnetbeheerders. Een elektriciteitsnet moet op ieder moment vraag en aanbod met elkaar in evenwicht houden. Als zonnepanelen plots minder produceren, moeten andere bronnen dat verschil opvangen.

Dat kan bijvoorbeeld via gascentrales, waterkracht, batterijen, import uit buurlanden of andere beschikbare productiecapaciteit.

Dat een zonsverduistering daadwerkelijk zichtbaar is in de Belgische elektriciteitsproductie, bleek al tijdens een eerdere eclips.

Elia berekende bij de zonsverduistering van juni 2021 dat de productie van zonne-energie in België tijdelijk met ongeveer 15 procent zou dalen. Dat kwam overeen met ongeveer 500 megawatt minder zonneproductie.

Sindsdien is het aandeel zonnepanelen in de Belgische energiemix verder gegroeid. De Belgische zonneproductie steeg in 2025 bijvoorbeeld met 21 procent en bereikte een nieuw record. Daardoor worden dit soort astronomische gebeurtenissen ook vanuit energieoogpunt steeds interessanter.

De eclips betekent dus niet dat Belgische gezinnen vanavond plots zonder elektriciteit zullen zitten.

Integendeel: het elektriciteitsnet is juist ontworpen om zulke veranderingen op te vangen. Het bijzondere is vooral dat een gebeurtenis die miljoenen kilometers verderop lijkt te gebeuren, rechtstreeks zichtbaar wordt in de hoeveelheid elektriciteit die zonnepanelen produceren.

En dat maakt de eclips van vanavond eigenlijk nog bijzonderder.

Terwijl miljoenen mensen naar de maan kijken die voor de zon schuift, moeten elektriciteitsnetbeheerders op hetzelfde moment volgen hoeveel zonne-energie er op aarde verloren gaat.

In België bereikt de eclips rond 20.10 uur haar maximum, met bijna 90 procent van de zon bedekt. De timing zorgt ervoor dat de impact op het Belgische elektriciteitsnet beperkt blijft, maar zonnepanelen zullen op dat moment wel degelijk minder produceren.