Tank je best vandaag nog? Olieprijs schiet omhoog na nieuwe aanvallen

De rust op de wereldwijde energiemarkten is maandagochtend ruw verstoord. Na een reeks wederzijdse militaire aanvallen tussen Israël en Iran zijn de olieprijzen fors gestegen. Een vat Amerikaanse olie werd 4,4 procent duurder ($94,56) en de toonaangevende Brentolie steeg met 4,5 procent tot $97,29 per vat. De escalatie voedt de vrees voor hernieuwde blokkades van de Straat van Hormuz, een cruciale doorvoerroute voor olietankers. Deze geopolitieke spanningen lieten meteen diepe rode cijfers achter op de Aziatische aandelenbeurzen en zullen ook in Vlaanderen voelbaar zijn.

Veel Vlaamse consumenten vragen zich af of ze nu direct de hoofdprijs betalen aan de pomp. Het antwoord is tweeledig. België kent een unieke bescherming: de programma-overeenkomst. De FOD Economie berekent elke werkdag een officiële maximumprijs voor brandstoffen. Tankstations mogen wettelijk geen cent meer vragen dan dit plafond. Dit schild voorkomt dat pomphouders tijdens paniekmomenten op de wereldmarkt spontaan woekerprijzen aanrekenen. Bovendien vlakt het systeem de eerste schokken af, omdat de maximumprijs gebaseerd is op een gemiddelde van de afgelopen dagen.

Toch is deze bescherming niet waterdicht. De maximumprijs beweegt namelijk mee met de werkelijke schaarste op de wereldmarkt. Als de olieprijzen structureel hoog blijven, stijgt het Belgische prijsplafond onherroepelijk mee. Consumenten zullen dit binnen enkele dagen merken via duurdere benzine- en dieselprijzen aan de pomp en hogere tarieven voor stookolie (mazout).

Indirect sijpelt de duurdere olie door naar de supermarkt. Olie is de motor van het goederentransport; hogere transportkosten worden doorgaans doorgerekend in de productprijzen. Daarnaast drijft olie de productiekosten in de Antwerpse chemiesector op, wat plastic verpakkingen duurder kan maken.

Mocht deze prijsschok aanhouden en de inflatie structureel aanwakkeren, dan treedt op termijn wel de automatische loonindexering in werking om de Vlaamse koopkracht te ondersteunen. Die index volgt de feiten echter altijd met een vertraging op, waardoor de consument de klap eerst zelf incasseert.