Verboden landbouwgif duikt op in West-Vlaanderen: parket start onderzoek

De grootschalige milieuvervuiling in de Grote Kemmelbeek krijgt een staartje. Bij gerichte terreincontroles is de illegaal verklaarde pesticide oxamyl aangetroffen op de percelen van meerdere landbouwers in het West-Vlaamse Reningelst. De overheid start een diepgaand onderzoek om te bepalen of er sprake is van bewuste illegale praktijken of onvrijwillige contaminatie. Het parket van West-Vlaanderen is inmiddels ingeschakeld.

Half mei werd in de Grote Kemmelbeek een ecologische alarmbel geluid toen er een astronomische hoeveelheid oxamyl werd gemeten: de concentratie lag maar liefst 2000 keer hoger dan de toegestane toetsingswaarde voor oppervlaktewater. Aangezien het professionele gebruik van deze uiterst giftige insecten- en aaltjesverdelger sinds 2023 strikt verboden is in de Europese Unie, startten de Omgevingsinspectie en het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) direct een klopjacht naar de bron.

Hoewel de meest recente waterstalen inmiddels clean zijn, is het gif nu dus wel aangetroffen op de omliggende akkers. De onderzoekers staan voor een cruciaal vraagstuk. Er zijn momenteel twee scenario's mogelijk:

Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns benadrukt dat er nog gewacht wordt op de definitieve analyseresultaten, maar stelt dat hard optreden noodzakelijk is: "In het belang van de vele landbouwers die wél doen wat hoort, is het des te belangrijker dat we de oorzaak vinden en hier gepast gevolg aan geven." Drinkwaterbedrijf De Watergroep liet overigens weten dat de volksgezondheid en het drinkwater op geen enkel moment in gevaar zijn geweest.

De impact van deze bevindingen kan voor zowel de betrokken ondernemers als de regio verstrekkende gevolgen hebben:

Het FAVV heeft de percelen in het vizier en controleert streng op de maximale residulimieten. Als blijkt dat de wettelijke limiet voor oxamyl is overschreden, mogen deze groenten of gewassen absoluut niet de voedselketen in. Dit kan ertoe leiden dat volledige oogsten moeten worden vernietigd, wat voor de getroffen landbouwers een enorme financiële klap betekent.

Nu het FAVV een proces-verbaal heeft overgemaakt aan het parket van West-Vlaanderen, hangen er zware straffen boven de markt. Mocht er sprake zijn van opzettelijk gebruik van een verboden pesticide, riskeren de daders fikse correctionele geldboetes, fikse schadeclaims voor de milieuvervuiling en in extreme gevallen zelfs celstraffen wegens inbreuken op de milieuwetgeving.

Dit dossier dreigt de lokale landbouwsector in een kwaad daglicht te stellen. Inspectiediensten zullen de komende tijd vermoedelijk extra streng controleren in de regio rond Poperinge. Daarnaast kan dit leiden tot strengere lokale captatieverboden (verbod op het oppompen van beekwater) zodra er ergens een minieme onregelmatigheid in de waterkwaliteit wordt vastgesteld.