Meteorologen slaan alarm: Super El Niño dreigt energie- en voedselmarkten te raken

Na jaren waarin de wereldwijde markten voornamelijk werden gedomineerd door rentebesluiten, geopolitieke brandhaarden en handelsconflicten, eist het wereldklimaat zijn hoofdrol op de beursvloer weer op. Ole Hansen, Hoofd Grondstoffenstrategie bij Saxo Bank, waarschuwt dat klimatologische factoren de komende 6 tot 18 maanden voor grote onrust kunnen zorgen. De Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) heeft de komst van El Niño in de tropische Stille Oceaan officieel bevestigd. Sterker nog: de huidige indicatoren wijzen op het risico van een zogeheten “Super El Niño”.

De impact van dit natuurverschijnsel is historisch gezien enorm. Eerdere zware episodes, zoals in 1997-1998 en 2015-2016, ontregelden de wereldwijde mijnbouw-, energie- en landbouwsectoren op grote schaal. Volgens Hansen moeten beleggers deze keer echter niet rekenen op een uniforme prijsstijging, maar wel op extreme onderlinge verschillen en verhoogde volatiliteit tussen de verschillende grondstoffen.

De energiesector wordt geconfronteerd met een dubbel probleem van verschuivende vraag- en aanbodpatronen. Door El Niño stijgen de temperaturen in Azië tot recordhoogte, wat leidt tot een enorme piek in het gebruik van airconditioning en elektriciteit. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende droogte ervoor dat de elektriciteitsproductie uit waterkrachtcentrales drastisch daalt.

Om dit energietekort op te vangen, zijn energiebedrijven genoodzaakt massaal over te schakelen op thermische steenkool en aardgas. Dit dreigt de concurrentie tussen Azië en Europa om vloeibaar aardgas (lng) opnieuw te verscherpen, met potentiële prijsstijgingen tot gevolg.

De landbouwsector voelt de klimatologische verschuivingen traditioneel het hardst, al zijn de effecten wereldwijd erg grillig verdeeld. Een belangrijk pijnpunt ligt in Zuidoost-Azië en India, waar verminderde moessonregens de rijstproductie onder druk zetten. Dit brengt de voedselzekerheid in gevaar en kan landen ertoe aanzetten om exportbeperkingen op te leggen.

Ook de suikermarkt kampt met een dubbele dreiging: extreme droogte verlaagt de opbrengsten in Thailand en India, terwijl overmatig veel neerslag in Brazilië de oogsten juist logistiek hindert. Daarnaast lopen cacao en Robusta-koffie serieuze risico's door hittestress en onregelmatige regenval in West-Afrika en Zuidoost-Azië.

Omgekeerd zijn er ook regio's die juist profiteren van de weersveranderingen. Argentinië ziet de opbrengsten voor maïs, tarwe en sojabonen vaak stijgen dankzij de toegenomen regenval. In Noord-Amerika zorgt El Niño voor een geografische tweedeling: Californië en het zuiden van de Verenigde Staten kunnen rekenen op nattere winters, terwijl het noorden en Canada juist te maken krijgen met mildere en drogere omstandigheden.

Ondanks de alarmsignalen is er van paniek op de fysieke voedselmarkten nog geen sprake. De Wereldvoedselprijsindex van de VN-voedselorganisatie (FAO) liet het afgelopen jaar slechts een bescheiden stijging van 2 procent zien. De markt profiteert momenteel nog van ruime globale voorraden en een sterke productie die werd opgestart na de crisis tussen Rusland en Oekraïne in 2022.

Toch waarschuwen analisten dat deze stabiliteit broos is. De uiteindelijke impact van deze El Niño zal volledig afhangen van de intensiteit van het fenomeen en de mate waarin de veranderende weerpatronen en de toegang tot meststoffen de komende maanden gaan knellen. De markt is gewaarschuwd: het weer is definitief terug als onvoorspelbare factor.