Waarom bosbranden ook honderden kilometers verder risico's opleveren

Bosbranden worden steeds vaker een probleem in Europa en de gevolgen reiken veel verder dan de gebieden waar de vlammen woeden. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) nemen niet alleen het aantal branden, maar ook de gezondheidsrisico's voor miljoenen Europeanen snel toe.

De organisatie wijst erop dat de combinatie van langdurige droogte, extreme hitte en klimaatverandering ervoor zorgt dat natuurbranden intenser worden en zich sneller verspreiden. Vooral landen in Zuid-Europa krijgen het zwaar te verduren, maar ook elders op het continent neemt het risico toe.

Een groot gevaar schuilt in de rook die vrijkomt. Die blijft niet beperkt tot de omgeving van de brandhaarden, maar kan honderden kilometers afleggen. Daardoor kunnen ook mensen ver van een bosbrand worden blootgesteld aan schadelijke stoffen zoals fijnstof, ozon en andere verontreinigende deeltjes. Wanneer vuur woongebieden bereikt, komen bovendien extra giftige stoffen vrij uit onder meer kunststoffen, verf en elektronica.

Volgens de WHO lopen vooral kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met hart- of longaandoeningen extra risico. De rook kan bestaande gezondheidsproblemen verergeren en zowel de luchtwegen als het hart- en vaatstelsel zwaar belasten.

De cijfers illustreren de ernst van de situatie. Sinds 2022 is de frequentie en ernst van bosbranden in Europa met ongeveer 57 procent toegenomen. In Spanje en Portugal werden dit jaar zelfs dubbel zoveel natuurbranden geregistreerd als in dezelfde periode vorig jaar. Tegelijk gingen al honderdduizenden hectaren natuur verloren.

De WHO roept overheden daarom op om beter voorbereid te zijn op toekomstige brandseizoenen. Dat betekent investeren in systemen die de luchtkwaliteit en weersomstandigheden nauwlettend opvolgen, maar ook ervoor zorgen dat medische hulp beschikbaar blijft wanneer grote branden uitbreken.

Voor inwoners en vakantiegangers in risicogebieden luidt het advies om officiële waarschuwingen strikt op te volgen, niet-noodzakelijke verplaatsingen te vermijden wanneer de luchtkwaliteit slecht is en, indien nodig, een goed aansluitend beschermingsmasker te dragen bij blootstelling aan rook. Volgens de WHO zullen dergelijke maatregelen steeds belangrijker worden nu extreme natuurbranden in Europa vaker voorkomen.