Zeldzame ebolastam rukt razendsnel op: Bestaand vaccin werkt niet

Terwijl de internationale gemeenschap met ingehouden adem toekijkt, voltrekt zich in het oosten van de Democratische Republiek Congo een medische noodsituatie. De regio kampt met een uiterst zeldzame uitbraak van de Bundibugyo-stam van het ebolavirus. De situatie is kritiek: het reguliere ebolavaccin (Ervebo) werkt niet tegen deze specifieke variant, waardoor artsen momenteel met lege handen staan. Er is geen goedgekeurde behandeling, en de verspreiding overtreft alle eerdere scenario's, zo weet VRT NWS.

De balans is nu al loodzwaar. Officieel zijn er 282 besmettingen bevestigd — hoofdzakelijk in de provincie Ituri (264 gevallen), met uitlopers naar Noord- en Zuid-Kivu — waaronder 42 doden. Hulporganisaties vrezen echter dat dit slechts het topje van de ijsberg is. In totaal zijn er al meer dan 1.000 verdachte gevallen gemeld.

Honderden bloedstalen liggen nog te wachten op een analyse. Alan Gonzalez van Artsen zonder Grenzen waarschuwt voor een "stille escalatie": hulpverleners kunnen het tempo simpelweg niet meer bijhouden.

Midden in dit epicentrum, in de stad Bunia, is een team van het Antwerpse Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) geland. Onder leiding van infectioloog Laurens Liesenborghs proberen de Belgen behandelingscentra op te zetten. Zodra die operationeel zijn, hopen ze experimentele medicatie te testen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft inmiddels een prioritaire lijst met kandidaat-middelen vrijgegeven. Monoklonale antilichamen (zoals MBP134 en Maftivimab) en het antivirale middel remdesivir worden genoemd als mogelijke acute behandelingen. Voor de preventieve bescherming van contacten wordt gekeken naar obeldesivir. De ontwikkeling van een specifiek vaccin door onder andere de Universiteit van Oxford bevindt zich nog in een vroeg stadium; het duurt nog zeker zeven tot negen maanden voor de eerste klinische proeven kunnen starten.

Ook WHO-topman Tedros Adhanom Ghebreyesus is ter plaatse gecrasht om de internationale hulp te coördineren. Hij benadrukt dat de sleutel tot succes bij de lokale bevolking ligt. Zonder het vertrouwen van de gemeenschap is contactopsporing onmogelijk.

Bovendien blijft het aanpassen van traditionele begrafenisrituelen een heikel maar cruciaal punt. Het aanraken van overleden slachtoffers is momenteel een van de grootste motoren achter de besmettingshaard. Zolang die vicieuze cirkel niet wordt doorbroken, blijft de crisis onbeheersbaar.