Experts waarschuwen: zo hard kan je energiefactuur deze winter nog stijgen

De oorlog met Iran zorgt opnieuw voor grote nervositeit op de energiemarkten. Sinds de spanningen in het Midden-Oosten zijn opgelopen, zijn de prijzen voor aardgas en olie opnieuw fors gestegen. Dat doet bij veel gezinnen de vraag rijzen: hoeveel duurder kan de energiefactuur deze winter nog worden?

Een exact bedrag voorspellen is onmogelijk, maar energie-experts zijn het over één zaak eens: als de geopolitieke spanningen aanhouden, dreigt Europa opnieuw een moeilijke winter tegemoet te gaan.

De belangrijkste reden is de strategische ligging van Iran. Het land grenst aan de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste zeeroutes voor olie en vloeibaar aardgas (LNG). Dagelijks passeert daar ongeveer een vijfde van de wereldwijde oliehandel.

Wanneer de scheepvaart in dat gebied wordt verstoord of duurder wordt door militaire dreiging, reageren de energiemarkten vrijwel onmiddellijk. Niet alleen olie wordt duurder, maar ook aardgas stijgt vaak mee doordat landen alternatieve energiebronnen zoeken.

Hoewel Europa sinds de energiecrisis van 2022 minder afhankelijk is geworden van Russisch gas, blijft het continent sterk aangewezen op ingevoerd LNG uit onder meer Qatar en de Verenigde Staten.

Net dat maakt Europa gevoelig voor onrust in het Midden-Oosten. Volgens verschillende economische denktanks en Europese instellingen kunnen langdurige verstoringen opnieuw leiden tot hogere gasprijzen, duurdere elektriciteit en meer inflatie.

België behoort bovendien tot de Europese landen die relatief gevoelig zijn voor een energieschok. Door het hoge energieverbruik van gezinnen en bedrijven kan een stijging van de groothandelsprijzen sneller voelbaar worden op de eindfactuur dan in sommige andere EU-landen.

Dat hangt volledig af van hoe de oorlog zich ontwikkelt.

Wanneer diplomatie de bovenhand haalt en de energietransporten normaal blijven verlopen, kunnen de huidige prijsstijgingen grotendeels weer afnemen.

In dat geval zal de winterfactuur wellicht slechts beperkt hoger uitvallen dan vandaag.

Blijven de spanningen duren en blijven transporten verstoord, dan verwachten analisten dat de groothandelsprijzen voor gas en elektriciteit verder kunnen oplopen.

Voor een gemiddeld Belgisch gezin met een variabel energiecontract kan dat oplopen tot enkele honderden euro's extra op jaarbasis, afhankelijk van het verbruik en de evolutie van de marktprijzen. Vaste contracten bieden in dat geval tijdelijk meer bescherming, al zullen ook nieuwe vaste contracten duurder worden wanneer leveranciers hogere aankoopprijzen moeten betalen.

Mocht de situatie verder escaleren en belangrijke exportstromen langdurig stilvallen, dan sluiten sommige analisten een energieschok vergelijkbaar met die van 2022 niet volledig uit.

Tijdens de vorige energiecrisis verdubbelden of verdrievoudigden sommige energiefacturen tijdelijk. De meeste experts verwachten vandaag echter geen herhaling van dat extreme scenario, omdat Europa beter voorbereid is met meer LNG-terminals, beter gevulde voorraden en een lager gasverbruik dan enkele jaren geleden. Toch waarschuwen economen dat een langdurige verstoring opnieuw zware prijsdruk kan veroorzaken.

Niet alleen de energiefactuur kan stijgen.

Wanneer olie duurder wordt, volgen meestal ook de prijzen aan de pomp. Brent-olie is de afgelopen weken opnieuw fors opgelopen door de onrust in het Midden-Oosten. Dat vertaalt zich doorgaans met enige vertraging in hogere prijzen voor benzine, diesel en stookolie.

Hogere energieprijzen hebben bovendien een veel bredere impact op de economie.

Transport wordt duurder, bedrijven zien hun energiekosten stijgen en uiteindelijk worden ook heel wat producten duurder. De Europese Centrale Bank volgt de situatie daarom nauwgezet omdat aanhoudend hoge energieprijzen de inflatie opnieuw kunnen aanwakkeren en economische groei kunnen afremmen.

Er is voorlopig geen reden tot paniek, maar waakzaamheid blijft aangewezen.

Wie vandaag een variabel energiecontract heeft, doet er goed aan de markt op te volgen. Ook een vergelijking van contracten kan interessant zijn als de prijzen de komende maanden verder stijgen.

De grootste onzekerheid blijft echter geopolitiek. Als de situatie in het Midden-Oosten stabiliseert, kunnen de energieprijzen opnieuw afkoelen. Escaleert het conflict verder, dan dreigt de winterfactuur opnieuw een flinke hap uit het gezinsbudget te nemen.

Voorlopig lijkt een herhaling van de uitzonderlijke energiecrisis van 2022 niet het basisscenario, maar experts benadrukken dat de energiemarkten momenteel bijzonder gevoelig blijven voor elke nieuwe ontwikkeling in de regio.