Je bankkaart verandert: dit staat er binnenkort te gebeuren

De strijd om de toekomst van het digitale betalingsverkeer wordt steeds nadrukkelijker gevoerd. Terwijl landen wereldwijd eigen betaalsystemen ontwikkelen, blijkt België opvallend goed voorbereid. Met Bancontact en de opkomst van nieuwe Europese initiatieven behoort ons land al jaren tot de voorlopers op het vlak van alternatieve betaalmethodes, zo weet De Morgen.

Volgens experts is die Belgische voorsprong geen toeval. Ons land experimenteerde al vroeg met elektronische betalingen. In 1979 verschenen de eerste Bancontact- en Mister Cash-automaten in Gent. Later volgden innovaties zoals QR-betalingen en digitale bankdiensten.

De discussie draait vooral rond de dominante positie van Amerikaanse spelers zoals Visa en Mastercard. Die bedrijven verwerken wereldwijd duizenden miljarden euro’s aan transacties en verdienen grote bedragen via vergoedingen die handelaren betalen voor kaartbetalingen.

Professor bank- en financiewezen Pascal Paepen (KU Leuven) ziet daar een kwetsbaar punt. “Er komen veel goedkopere systemen op de markt. Die kredietkaartbedrijven hebben een serieus probleem”, stelt hij.

Ook grote winkelketens kijken kritisch naar de kosten van internationale betaalkaarten. Bij sommige transacties kunnen de vergoedingen oplopen, terwijl alternatieve systemen vaak goedkoper zijn.

De internationale beweging richting eigen betaalsystemen werd recent extra zichtbaar door de discussie rond Pix, het populaire Braziliaanse betalingssysteem. Het platform wordt door miljoenen Brazilianen gebruikt en kwam onder vuur te liggen vanuit de Verenigde Staten, omdat het concurrentie zou vormen voor Amerikaanse betaalbedrijven.

Ook Europa wil meer controle over zijn financiële infrastructuur. De Europese Centrale Bank werkt aan de digitale euro, terwijl verschillende banken samenwerken rond Wero, een Europees alternatief voor bestaande betaalapps.

België heeft vandaag nog altijd een bijzondere positie. Slechts een beperkt deel van de kaartbetalingen verloopt via Visa en Mastercard, terwijl Bancontact jaarlijks miljarden transacties verwerkt. Daarnaast gebruiken veel Belgen QR-betalingen via systemen zoals Payconiq.

Toch is er ook een Belgische paradox. Hoewel Bancontact een sterk eigen systeem is, staan Visa- of Mastercard-logo’s vaak mee op bankkaarten. Daardoor blijft Europa gedeeltelijk afhankelijk van buitenlandse spelers.

Volgens BNP Paribas Fortis-strateeg Philippe Gijsels betekent dit niet automatisch dat de dollar of Amerikaanse bedrijven verdwijnen. “Iedereen praat al heel veel jaren over de dood van de dollar, maar het is nog altijd dé reservemunt”, zegt hij.

Wel verandert volgens hem de wereld richting een situatie waarin landen meer controle willen over cruciale technologie en financiële systemen.

De discussie gaat uiteindelijk niet alleen over betalen, maar over onafhankelijkheid. Wie controle heeft over het betalingsverkeer, beschikt immers over een belangrijk economisch instrument. Europa lijkt daarom steeds meer te beseffen dat een eigen alternatief geen luxe meer is, maar een strategische noodzaak.