Uw bankkaart krijgt mogelijk een opvolger: dit betekent de digitale euro voor uw geld

Terwijl de discussies over het verdwijnen van cashgeld in de Vlaamse huiskamers oplaaien, werkt de Europese Centrale Bank (ECB) verder aan een historische innovatie: de digitale euro. Het project bevindt zich sinds 2023 in een voorbereidingsfase waarin banken, technologiebedrijven en overheden testen hoe zo’n nieuw betaalmiddel in de praktijk zou kunnen werken. Maar is dit het begin van een controlestaat, of juist een manier om Europa minder afhankelijk te maken van commerciële banken en buitenlandse betaalnetwerken?

De digitale euro zou geen cryptomunt worden zoals Bitcoin, maar een officieel betaalmiddel dat door de Europese Centrale Bank wordt uitgegeven. In tegenstelling tot het geld op een gewone bankrekening bij bijvoorbeeld KBC of BNP Paribas Fortis, zou het gaan om digitaal “publiek geld”, vergelijkbaar met bankbiljetten maar dan in elektronische vorm.

In de praktijk zou u geen rekening rechtstreeks bij de ECB openen. De digitale euro zou waarschijnlijk beschikbaar worden via apps of digitale portefeuilles die door banken of erkende betalingsproviders worden aangeboden. Zo zou u met uw smartphone of kaart kunnen betalen met digitaal geld dat rechtstreeks door de centrale bank wordt ondersteund.

De grootste zorg bij veel burgers is privacy. Critici vrezen dat een digitale munt de overheid de mogelijkheid zou geven om elke betaling te volgen. Volgens de ECB wordt privacy echter een belangrijk onderdeel van het ontwerp.

Er wordt bijvoorbeeld onderzocht of kleine betalingen ook offline kunnen gebeuren, waarbij de transactie enkel tussen twee apparaten plaatsvindt. In zo’n scenario zou de informatie over de betaling niet automatisch bij een centrale databank terechtkomen. Voor grotere online betalingen blijven controles tegen fraude en witwassen wel noodzakelijk, net zoals vandaag bij gewone bankoverschrijvingen.

De exacte privacyregels en technische oplossingen zijn echter nog onderwerp van discussie en worden pas definitief vastgelegd als de digitale euro effectief wordt ingevoerd.

Het korte antwoord is: nee. De Europese Commissie heeft duidelijk gemaakt dat munten en bankbiljetten wettig betaalmiddel blijven. Winkeliers mogen cash in principe niet zomaar weigeren.

De digitale euro is dus bedoeld als een extra betaalmiddel naast cash en bestaande elektronische betalingen. Tegelijk wordt er wel gedacht aan een maximumsaldo dat burgers in hun digitale portefeuille mogen bewaren. In discussies wordt vaak een bedrag rond 3.000 euro genoemd, om te voorkomen dat mensen massaal geld van hun bankrekening zouden verplaatsen naar digitale euro’s.

Een belangrijke reden voor de digitale euro is strategische onafhankelijkheid. Vandaag verlopen veel elektronische betalingen in Europa via internationale netwerken zoals Visa, Mastercard of PayPal. Europese beleidsmakers willen een alternatief dat volledig binnen Europa beheerd wordt.

Daarnaast zou een digitale euro ook kunnen zorgen voor snellere betalingen en lagere kosten voor handelaars, omdat transacties rechtstreeks via een Europees systeem kunnen verlopen. Toch is het project nog niet definitief beslist: de Europese instellingen moeten eerst bepalen of en wanneer de digitale euro effectief wordt ingevoerd.