Veel meer Belgen vragen leefloon aan dan verwacht

De historische inperking van de werkloosheidsuitkering tot maximaal twee jaar leidt tot een aanzienlijk grotere druk op de lokale OCMW's dan het kabinet-De Wever vooraf had ingeschat. Waar minister van Werk David Clarinval (MR) verwachte dat hoogstens één op de drie langdurig werklozen zou aankloppen voor een leefloon, blijkt dat aandeel in de praktijk op ruim 53 procent te liggen.

De instroom naar de bijstand verschilt sterk per regio. Waar in Vlaanderen 42 procent van de uitgesloten werklozen de weg naar het OCMW vond, stijgt dat cijfer in Brussel naar 51 procent en spant Wallonië de kroon met 59 procent.

Van de 99.166 langdurig werklozen die in de eerste helft van dit jaar hun uitkering verloren, dienden er 52.593 een aanvraag in. Het overgrote deel van die dossiers (83 procent) werd na financieel onderzoek goedgekeurd, wat neerkomt op ruim 43.600 nieuwe leefloongerechtigden. Iets meer dan de helft van hen is alleenstaand; ruim 31 procent heeft kinderen ten laste.

Toch kreeg niet iedereen groen licht. Zo’n 9.000 aanvragen (17 procent) werden geweigerd. Het OCMW hanteert immers een streng onderzoek naar het gezinsinkomen. Wanneer een partner werkt, of er sprake is van spaargeld of alimentatie, vervalt het recht op een leefloon.

Voor wie wél een leefloon ontvangt, betekent de overstap meestal een forse financiële achteruitgang vergeleken met de oude werkloosheidsuitkering (die kon oplopen tot 2.773 euro). Het leefloon varieert van maximaal 894 euro voor samenwonenden tot 1.812 euro voor gezinnen met kinderen.

De hervorming, die tot juli 2027 in totaal 180.000 mensen zal treffen, herverdeelt de kaarten op de arbeidsmarkt voorlopig maar gestaag. Uit de eerste RVA-gegevens blijkt dat slechts zo'n 10 procent van de gedupeerden snel aan de slag ging, terwijl 9 procent doorstroomde naar de ziekteverzekering. Wie overblijft en geen leefloon aanvroeg, leeft van een partnerinkomen, heeft andere middelen of is simpelweg uit het zicht van de overheid verdwenen.