Is een kokendwaterkraan zijn hoge prijs waard? Dit zeggen de cijfers

In menig moderne keuken is hij niet meer weg te denken: de multifunctionele kokendwaterkraan. Het gemak is onmiskenbaar. Met één druk en draai aan de knop stroomt er direct kokend water in je theeglas of kookpan. Maar hoe zit het met het prijskaartje op je energierekening? Fabrikanten claimen dat het systeem uiterst energiezuinig is, maar is dat wel zo als je het afweegt tegen een ouderwetse waterkoker? Een nuchtere breakdown van het verbruik en de kosten.

Om te begrijpen waar het energieverbruik vandaan komt, moeten we kijken naar de techniek onder het aanrecht. Een kokendwaterkraan bestaat uit een kraan op het aanrecht en een compact, zwaar geïsoleerd reservoir (een soort mini-boiler) in het keukenkastje.

In dit reservoir wordt het water constant onder druk op een temperatuur van ruim 100 graden Celsius gehouden. Wanneer je de kraan opendraait, belandt het exact op het kookpunt in je mok. Omdat het water constant warm moet blijven, verbruikt het systeem ook energie als je de kraan niet gebruikt. Dit noemen we het stand-by verbruik.

Het warmhouden van het water in het reservoir kost energie, hoe goed de isolatie ook is. Een modern, goed geïsoleerd reservoir verbruikt in stand-by modus ongeveer 10 watt. Op jaarbasis komt dit neer op een constant verbruik van zo'n 87,6 kWh per jaar, puur om het water warm te houden terwijl je slaapt, werkt of op vakantie bent.

Een waterkoker heeft daarentegen géén stand-by verbruik. Hij verbruikt pas elektriciteit op het moment dat je hem inschakelt. Het element heeft vaak een hoog vermogen (rond de 2200 watt), maar is slechts een paar minuten actief. Het koken van 1 liter water kost ongeveer 0,11 kWh. Stel dat je gemiddeld drie keer per dag een liter water kookt, dan verbruikt een waterkoker zo'n 120 kWh per jaar.

Als we puur naar de theoretische cijfers kijken, wint de waterkoker het nipt op het gebied van stand-by efficiëntie als je weinig kokend water gebruikt. Maar de praktijk is weerbarstiger, och dat heeft alles te maken met ons eigen gedrag.

De grootste energievreter bij een traditionele waterkoker is namelijk overcapaciteit. Vrijwel niemand kookt exact de hoeveelheid water die hij op dat moment nodig heeft. Heb je zin in één kopje thee van 250 milliliter? Dan vullen de meesten de waterkoker toch tot ruim een halve liter. Je warmt dus elke keer onnodig water op, dat vervolgens ongebruikt afkoelt. Hierdoor stijgt het werkelijke energieverbruik van een waterkoker al snel met 30 tot 50 procent.

Bij een kokendwaterkraan tap je daarentegen exact de milliliter die je nodig hebt. Wil je één kopje thee? Dan tap je één kopje thee. Er gaat geen druppel energie verloren aan het overbodig opwarmen van water.

Als we de kosten concreet maken op basis van een gemiddelde elektriciteitsprijs van 30 cent per kWh, zien we het volgende scenario.

Bij de kokendwaterkraan betaal je ongeveer 26 euro per jaar aan vaste stand-by kosten. Het daadwerkelijke gebruik kost daarna nauwelijks extra energie, omdat het water al warm is. Het totale jaarverbruik komt daardom uit op zo'n 90 tot 110 kWh, wat neerkomt op 27 tot 33 euro per jaar.

Bij de traditionele waterkoker zijn de stand-by kosten nul euro. Maar door de onbewuste verspilling van het te veel opwarmen van water, stijgt het jaarverbruik naar schatting 120 tot 160 kWh. Dat vertaalt zich naar een jaarlijkse stroomprijs van 36 tot 48 euro.

De conclusie is dat bij een gemiddeld tot hoog verbruik van kokend water (meerdere koppen thee per dag, pasta koken, groenten blancheren) een moderne kokendwaterkraan onder de streep vrijwel even zuinig of zelfs iets zuiniger is dan een waterkoker. Ben je echter een single die slechts drie keer per week één kopje thee drinkt? Dan weegt het stand-by verbruik van de kraan niet op tegen de waterkoker en ben je met die laatste goedkoper uit.

Er is één scenario waarin de kokendwaterkraan een absolute energiebesparingsknaller is: wanneer je kiest voor een COMBI-reservoir in de keukenkast.

In veel huizen moet het warme water voor de keukenkeukenkraan van de cv-ketel op zolder of in de berging komen. Hierdoor moet het water een lange weg afleggen door de leidingen. Je kent het wel: je zet de kraan aan om te gaan afwassen, och het duurt wel 20 seconden voordat het water warm is. Al die liters koud water stromen ongebruikt het riool in, terwijl het warme water dat na het uitzetten van de kraan in de buizen achterblijft, langzaam afkoelt.

Een COMBI-reservoir mengt het kokende water uit het vat met koud water om direct regulier warm tapwater te leveren. Hierdoor heb je én direct warm water én bespaar je fors op zowel waterverspilling als het energieverbruik van je centrale verwarming.

Is een kokendwaterkraan een magische manier om honderden euro's op je energierekening te besparen? Nee. De winst op het gebied van energieverbruik ten opzichte van een waterkoker is in de meeste huishoudens minimaal tot licht positief.

De echte winst van de kokendwaterkraan zit hem in het comfort (nooit meer wachten tot het water kookt) en de esthetiek (geen rondslingerende apparaten en kabels meer op een vol aanrechtblad). Als je de hoge aanschafwaarde puur wilt terugverdienen met een lagere energierekening, kom je bedrogen uit. Maar wie kijkt naar het totaalpakket van comfort, tijd- en waterbesparing, haalt met een kokendwaterkraan een uiterst slimme en eigentijdse upgrade in huis.