Het is een herkenbare frustratie tijdens een zwoele zomeravond: de ene persoon wordt lek geprikt, terwijl de ander ongedeerd blijft. Lang werd gedacht dat dit te maken had met ‘zoet bloed’, een fabeltje dat inmiddels wetenschappelijk is achterhaald. Wat is dan wel de echte reden? Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat muggen uiterst geavanceerde jagers zijn die afgaan op een complex samenspel van chemicaliën, genetica en micro-organismen.
Ongeveer 20 procent van de mensen is een zogenaamde 'muggenmagneet'. Dit zijn de belangrijkste biologische oorzaken die bepalen of jij het hoofdgerecht bent.
De chemische handtekening van je huid
De belangrijkste doorbraak in het onderzoek naar muggenattractie wijst naar de chemische samenstelling van onze huid. Uit grootschalig onderzoek van onder andere de Rockefeller University blijkt dat mensen die veel carboonzuren (vetzuren) op hun huid uitscheiden, tot wel honderd keer aantrekkelijker zijn voor muggen dan anderen.
Deze zuren zijn een natuurlijk onderdeel van de talglaag die onze huid beschermt en hydrateert. De hoeveelheid carboonzuren die je aanmaakt is genetisch bepaald en blijft door de jaren heen ontzettend stabiel. Als je een muggenmagneet bent, blijf je dat dus helaas je hele leven.
Het onzichtbare ecosysteem: huidbacteriën
Muggen ruiken ons niet rechtstreeks; ze ruiken de bijproducten van onze huidbacteriën. Onze huid zit vol micro-organismen (het huidmicrobioom) die zweet en talg afbreken.
- Hoge bacteriële diversiteit: Mensen met een heel diverse mix van verschillende bacteriesoorten op de huid blijken minder aantrekkelijk voor muggen. De verschillende geuren maskeren elkaar of produceren natuurlijke afstotende chemicaliën.
- Lage bacteriële diversiteit: Mensen met grote kolonies van specifieke bacteriën, zoals Staphylococcus of Corynebacterium, produceren juist een heel sterke, specifieke geurvlag (waaronder ammoniak en melkzuur) waar muggen dol op zijn.
De navigatie: CO₂ en lichaamswarmte
Voordat een mug überhaupt op je huid landt, spoort ze je van grote afstand op via de lucht die je uitademt. Muggen hebben speciale zintuigen waarmee ze koolstofdioxide (CO2) tot op wel dertig meter afstand kunnen detecteren.
Mensen met een hogere stofwisseling stoten meer CO2 uit en zijn daardoor sneller zichtbaar op de radar van de mug. Dit verklaart waarom volwassenen vaker worden gestoken dan kinderen, waarom zwangere vrouwen (die tot 20 procent meer CO2 uitstoten) vaker de klos zijn, en waarom je na intensief sporten een gewillig doelwit bent. De fysieke inspanning zorgt bovendien voor een hogere lichaamstemperatuur en extra melkzuur in je zweet, wat fungeert als een landingsbaken.
- Hoge concentratie carboonzuren -> Extreem aantrekkelijk. (Reden: Genetisch bepaalde vetzuren op de huid activeren de reukreceptoren van de mug.)
- Bloedgroep O -> Verhoogde aantrekkingskracht. (Reden: Studies tonen aan dat muggen vaker landen op mensen met bloedgroep O dan op bloedgroep A of B.)
- Alcoholconsumptie (bier) -> Verhoogde aantrekkingskracht. (Reden: Alcohol verhoogt de doorbloeding, huidtemperatuur en verandert vluchtige geurstoffen in het zweet.)
Hoewel je genetische aanleg en bloedgroep niet kunt veranderen, helpt het wel om te weten hoe muggen jagen. Het dragen van lichte kleding (muggen houden van donkere, contrasterende kleuren), het gebruik van insectenwerende middelen met DEET of Icaridin, en het tijdig afspoelen van sportzweet zijn de meest effectieve manieren om de biologische voorsprong van de mug te dwarsbomen.