Tuinexperts slaan alarm na kletsnatte weken: "Dit is de ergste plaag in onze tuinen in tien jaar"

06 jun , 17:00 • Tuin

doorSarah Maes

Wie deze lente met goede moed aan zijn moestuin is begonnen of hoopte op een kleurrijke bloemenzee, staat vandaag waarschijnlijk met de handen in het haar. De boosdoener? Een ware invasie van naaktslakken. Tuincentra, biologen en ecologische adviesorganisaties zoals Velt trekken unaniem aan de alarmbel. Door de extreme, aanhoudende regenval van de voorbije maanden kampt Vlaanderen met de ergste slakkenplaag in minstens tien jaar tijd. Jonge planten, jonge sla en volledige borders hosta's worden in amper één nacht tijd gereduceerd tot kale stengels.

Het is geen lokaal fenomeen; in zowat elke Vlaamse tuin is het momenteel vechten tegen de bierkaai. Maar hoe komt het dat de populatie net nu zo gigantisch is geëxplodeerd, en wat kun je er — op een ecologisch verantwoorde manier — écht tegen doen?

De 'perfecte storm' voor het weekdier

Om de omvang van de huidige plaag te begrijpen, moeten we naar de biologie van de slak kijken. Naaktslakken bestaan voor meer dan 80% uit water. In een normale, gemiddelde Vlaamse lente wisselen natte en droge periodes elkaar af. Zodra de zon doorbreekt en de toplaag van de bodem opdroogt, sterven miljoenen slakkeneitjes en jonge slakken door uitdroging. Volwassen exemplaren moeten zich overdag diep onder de grond of onder stenen verschuilen om te overleeven.

Dit jaar was alles anders. De bodem is door de opeenvolging van regenzones al maandenlang volledig verzadigd. Dit creëerde de ultieme kweekvijver:

100% overlevingskans voor eitjes: Een volwassen naaktslak legt tot wel 500 eitjes per seizoen. Omdat de grond nooit is uitgedroogd, is nagenoeg elk gelegd eitje ook daadwerkelijk uitgekomen.
24-uursbuffet: Normaal komen slakken pas in actie tijdens de schemering. Door de constante bewolking, de hoge luchtvochtigheid en de milde temperaturen bleven de slakken de voorbije weken simpelweg 24 uur per dag actief. Hun vraatzucht kende geen rem.
Gebrek aan natuurlijke vijanden: De explosie ging zo snel dat natuurlijke vijanden zoals egels, lijsters, kikkers en loopkevers de toestroom simpelweg niet verwerkt krijgen.

Feiten en fabels: Wat werkt écht bij een plaag?

Nu de nood hoog is, grijpen veel tuiniers naar drastische middelen. De markt van de slakkenbestrijding staat dan ook roodgloeiend. Experts waarschuwen echter dat een aantal hardnekkige mythes het probleem juist kunnen verergeren, terwijl sommige oude remedies inmiddels streng verboden zijn.

1. De chemische aanpak (Verboden)

Vroeger greep men massaal naar de bekende blauwe slakkenkorrels. Sinds 2022 zijn de korrels op basis van de werkzame stof metaldehyde in België echter volledig verboden voor consumenten. De reden? Het gif is dodelijk voor egels, vogels en huisdieren die de vergiftigde slakken opeten. Wie deze korrels nog heeft liggen, gebruikt ze best niet meer.

2. Biologische korrels (Ecofyle)

De huidige generatie slakkenkorrels in de winkel is op basis van ijzerfosfaat. Dit is een natuurlijke stof die veilig is voor andere tuindieren en nuttige insecten. Wanneer een slak hiervan eet, stopt haar vraatzucht direct. Ze trekt zich terug in haar ondergrondse hol en sterft daar, waardoor je ook geen hopen dode slakken in de tuin ziet liggen. De nuance: Door de zware, aanhoudende regen spoelen ook deze korrels momenteel sneller weg of lossen ze op, waardoor je vaker moet strooien dan normaal.

3. De bierpot-mythe

Een klassiek grootmoeders recept: een potje bier ingraven waarin de slakken verdrinken. Hoewel het lokaal slakken doodt, raden tuinexperts het bij een échte plaag ten strengste af. De sterke gistgeur van bier is zo aantrekkelijk dat het naaktslakken aantrekt uit de wijde omtrek — dus ook uit de tuinen van je buren. Je lokt er dus juist extra hongerige gasten mee naar jouw kostbare groentebedden.

4. De ultieme biologische wapens: Aaltjes en barrières

De meest effectieve methode van dit moment is het inzetten van nematoden (aaltjes). Dit zijn microscopisch kleine wormpjes die je mengt met gietwater. Ze dringen de naaktslakken binnen en infecteren ze met een bacterie, waarna de slak sterft. Omdat aaltjes een vochtige bodem nodig hebben om zich te verplaatsen, werkt deze methode met het huidige natte weer feilloos.

Daarnaast werken fysieke barrières rondom kwetsbare planten zoals hosta's erg goed. Denk aan scherpe materialen waar naaktslakken vanwege hun slijmlaag niet graag overheen kruipen: kopertape (geeft een klein, onaangenaam statisch schokje aan de slak), koffiedik, of gemalen eierschalen. Let wel op dat deze barrières door felle regenval hun scherpte kunnen verliezen.

De gouden, gratis tip: Ga vanavond zodra het donker wordt met een zaklamp en een emmer de tuin in. Raap de naaktslakken handmatig op. Breng ze naar een bos of composthoop ver buiten je eigen tuinzone. Het vraagt wat doorzettingsvermogen, maar het blijft de meest directe manier om de populatie in jouw tuin onmiddellijk te decimeren.