INTERVIEW. Buikpijn of een griepje? Zo herken je een voedselvergiftiging (en dit moet je doen)

Voor gezonde volwassenen uit een voedselvergiftiging zich vaak als een milde griep of een 'zware maag'. Maar voor kwetsbare doelgroepen – zoals ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde immuniteit – zijn de risico's vele malen groter. Wie deze gasten thuis ontvangt, hoeft volgens Hélène Bonte van het FAVV niet het hele menu aan te passen, maar moet wel extra alert zijn op rauwe producten.

"Als je iets gaat verhitten, bijvoorbeeld bakken of grillen, dan ga je de bacteriën die eventueel aanwezig zijn onschadelijk maken en afdoden", legt Bonte uit aan Nieuws365. "Bij het rauw serveren van voeding gebeurt dat proces niet." Eventuele bacteriën op rauwe voedingswaren kunnen voor deze specifieke doelgroepen direct ziekmakend zijn.

Een veelgehoorde angst is dat we bacteriën verspreiden via de vaatdoek waarmee we de snijplank afwassen. Bonte stelt gerust: "Er is eigenlijk minder risico bij het afwassen zelf. Als je een warm sopje en zeep gaat gebruiken, dan ga je de meeste bacteriën wel weghelpen."

Het échte gevaar van kruisbesmetting vindt plaats tijdens het koken of barbecueën zelf. "Dat je met een vork in het rauwe vlees prikt en dan met diezelfde vork nog even in de salade roert. Op die manier ga je de bacteriën die eventueel op het rauwe vlees zaten, in de salade brengen." Het draait dus puur om het correcte gebruik van het keukenmateriaal tijdens de bereiding.

Ook rondom het wassen van groenten en fruit bestaan hardnekkige mythes, zoals het gebruik van baking soda. Volgens het FAVV is dat nergens voor nodig. "Met water is zeker voldoende, daar hoeven geen speciale middeltjes voor gebruikt te worden. Goed spoelen met water is zeker voldoende." Wel raadt ze aan om de producten tijdens het spoelen even stevig aan te wrijven, zodat het water alles goed wegspoelt.

Omdat de symptomen vaak mild zijn, is het voor een consument onmogelijk om zelf met 100% zekerheid te weten of buikpijn door het eten komt. Pas bij ernstige klachten zal een arts een stoelgangstaal analyseren. "Als ze dan zien dat er salmonella of listeria in zit – bacteriën die echt gelinkt worden aan voeding – dan kan je bijna zeker zijn."

Bij zo'n officiële vaststelling is een melding bij het FAVV zeer belangrijk. "Het kan zijn dat de voeding al besmet was vóór de aankoop. Dan kunnen we maatregelen nemen om een terugroeping te organiseren van bijvoorbeeld vlees met salmonella." Maar wat als je vooraf al zag dat de zalmhapjes uren in de zon stonden bij vrienden? "Je kan altijd een melding maken, maar dan gaan wij waarschijnlijk oordelen dat een breder onderzoek niet nodig is omdat het om de thuisomgang gaat." Toch adviseert Bonte om in te grijpen als je zoiets ziet gebeuren: "Zeker als er gevoelige doelgroepen aanwezig zijn, zou ik het melden. Voorkomen is altijd beter."

Als de consument vandaag één ding moet veranderen in de keukenroutine, dan is het teruggaan naar de basis van de coronaperiode: handhygiëne. "Zowel voordat je start met koken als tijdens het koken, regelmatig de handen met zeep wassen. Dat wordt helaas nog vaak vergeten." En die desinfecterende alcoholgel? Die mag in de kast blijven. "Wassen met zeep is voldoende."