Zo ziet het Belgische weer er over 20 jaar uit volgens experts

Wie zich afvraagt hoe het weer in België er rond 2046 zal uitzien, hoeft niet alleen naar verre toekomstscenario's te kijken. Belgische klimaatonderzoekers hebben al modellen gemaakt voor de periode waarin we dan zitten. Die schetsen geen exacte weersvoorspelling voor een bepaalde zomer of winter, maar de trend is opvallend duidelijk: ons klimaat wordt warmer en de verschillen tussen droge en natte periodes worden groter.

Het KMI en Belgische onderzoeksinstellingen werken momenteel zelfs aan nieuwe klimaatprojecties met modellen die tot ongeveer vier kilometer nauwkeurig zijn. Daarbij wordt specifiek gekeken naar hitte, droogte en extreme neerslag.

Voor de periode 2036-2065, die 2046 omvat, wijzen Belgische klimaatprojecties bij een scenario met hoge uitstoot op ongeveer 2°C extra opwarming tegenover de referentieperiode 1976-2005. De temperatuurstijging is niet overal en in elk seizoen identiek, maar zowel de zomer als de winter worden duidelijk warmer.

Dat betekent niet dat België tegen 2046 permanent een mediterraan klimaat heeft. Een koude week of zelfs een stevige winterprik blijft mogelijk. Het gemiddelde verschuift echter omhoog en extreme warmte wordt waarschijnlijk frequenter.

Dat is vandaag al zichtbaar. In 2025 telde Ukkel bijvoorbeeld 47 zomerse dagen met minstens 25 graden, tegenover een normaal van 29,9. Er waren bovendien tien tropische dagen van minstens 30 graden.

De grootste verandering zal waarschijnlijk niet zijn dat elke zomerdag bloedheet wordt. Het probleem zit vooral in langere en frequentere periodes van hitte.

Volgens Belgische klimaatonderzoekers zal het aantal hittegolfdagen sterk toenemen. In een gemiddeld klimaatscenario wordt verwacht dat de uitzonderlijke omstandigheden van de zomer van 2003 tegen het midden van de eeuw gemiddeld kunnen voorkomen.

Ook Vlaanderen verwacht tegen 2050 veel meer hittestress. De Vlaamse Milieumaatschappij schat dat het aantal hittegolfdagen in een gemiddeld scenario kan oplopen van ongeveer vier vandaag naar bijna twintig. Vooral steden krijgen het moeilijker doordat beton en asfalt warmte vasthouden.

Een Belgische zomer rond 2046 kan daardoor vaker bestaan uit een combinatie van lange warme periodes, zeer warme nachten en af en toe een zware onweersbui.

Een opvallend aspect van de klimaatverandering is dat "droger" niet noodzakelijk betekent dat er helemaal geen regen meer valt.

Voor België verwachten modellen een duidelijke seizoensverschuiving. De zomerneerslag kan afnemen, terwijl de winter natter wordt. In een hoog uitstootscenario wordt voor het midden van de eeuw een daling van ongeveer 7 procent zomerneerslag tegenover 1976-2005 berekend. Tegelijk kan de winterneerslag met ongeveer 12 procent toenemen.

Daar komt nog iets bij: regen kan veel extremer vallen.

Onderzoek van Belgische klimatologen en hydrologen wijst erop dat extreme neerslag intenser wordt naarmate de temperatuur stijgt. De intensiteit van extreme neerslag neemt gemiddeld met ongeveer 7 procent toe per graad opwarming.

Kort gezegd: een langere droge periode kan worden gevolgd door een korte maar zeer zware regenbui. Dat is vervelend voor landbouw en natuur, maar ook voor rioleringen en steden.

De klassieke Belgische winter zal waarschijnlijk verder verdwijnen.

Een winter met wekenlang vriesweer en een dik sneeuwtapijt wordt steeds uitzonderlijker. Dat betekent niet dat sneeuw tegen 2046 verdwenen zal zijn, maar de kans op langdurige sneeuwperiodes neemt af naarmate de gemiddelde temperatuur stijgt.

De recente cijfers laten al zien hoe sterk de omstandigheden kunnen verschillen. In 2025 waren er in Ukkel slechts zeven sneeuwdagen, tegenover een normaal van zeventien.

Tegelijkertijd wordt de winter natter. Meer regen dus, en minder vaak langdurige sneeuw. Belgische klimaatprojecties verwachten bovendien meer perioden met zware neerslag.

De winter van 2046 kan daardoor vaker voelen als een lange reeks zachte, natte dagen met af en toe een korte koudeprik, in plaats van de klassieke winter zoals die vroeger vaker voorkwam.

Misschien wel de grootste uitdaging zit niet in de temperatuur zelf, maar in water.

Hogere temperaturen zorgen voor meer verdamping. Als daar minder zomerregen tegenover staat, droogt de bodem sneller uit. Belgische onderzoekers verwachten dat de frequentie en ernst van zomerdroogte tegen het midden van de eeuw aanzienlijk toenemen.

Een recent Belgisch klimaatscenario voor 2050 illustreert dat scherp: in een hoog-impactscenario kan de zomerneerslag dalen van gemiddeld 194 naar 157 millimeter, terwijl de potentiële verdamping stijgt van 252 naar 279 millimeter. Dat vergroot het neerslagtekort aanzienlijk.

Voor landbouw, natuur, grondwater en drinkwatervoorziening kan dat grote gevolgen hebben.

Experts benadrukken dat niemand vandaag exact kan zeggen hoe de zomer van 2046 eruitziet. Klimaatmodellen werken met verschillende scenario's en onzekerheden. Het KMI waarschuwt zelf dat meerdere modellen moeten worden gecombineerd om die onzekerheden goed in beeld te brengen.

Maar over de grote lijn bestaat veel minder twijfel.

België van rond 2046 zal waarschijnlijk warmer zijn, met meer hittegolven en zomerdroogte. De winters worden gemiddeld zachter en natter. Tegelijk neemt de kans op extreme regenbuien toe.

Het meest opvallende is misschien dat de toekomst niet simpelweg "warmer en droger" wordt. België krijgt waarschijnlijk juist meer extremen: langere droge periodes, afgewisseld met korte momenten waarop bijzonder veel regen naar beneden komt.

En dat betekent dat niet alleen onze zomervakanties veranderen. Ook huizen, landbouw, wegen, rioleringen en steden zullen zich aan een nieuw Belgisch klimaat moeten aanpassen.