Droogte wordt steeds erger: deze maatregelen dreigen er te komen

De aangekondigde buien zullen de komende dagen voor wat verlichting zorgen, maar van een echte omslag in de Vlaamse droogtesituatie is voorlopig geen sprake. Integendeel: de natuur heeft veel meer water nodig dan de hoeveelheden die momenteel worden verwacht.

Hydroloog Patrick Willems van KU Leuven waarschuwt dat de regen slechts een beperkt effect zal hebben. “Het is – letterlijk – een druppel op een hete plaat.”

Na weken met weinig neerslag krijgen verschillende delen van het land eindelijk opnieuw regen. Het KMI verwacht zaterdag plaatselijke neerslag, met gemiddeld ongeveer drie liter per vierkante meter.

Daarna blijft het voorlopig wisselvallig. “Zondag en maandag blijft het droog, op enkele zeer lokale buien op maandag na”, zegt weerman David Dehenauw in De Morgen. Vanaf dinsdag kan er volgens hem wat meer neerslag vallen.

Maar ook dan blijven de hoeveelheden beperkt. “In het beste geval zal dat om zo’n vijf à tien liter per vierkante meter gaan”, aldus Dehenauw. Hij benadrukt bovendien dat zelfs die verwachting mogelijk nog te hoog ligt.

Waarom enkele buien nauwelijks verschil maken, wordt duidelijk wanneer naar de cijfers wordt gekeken. Sinds 1 april is het neerslagtekort volgens Patrick Willems opgelopen tot ongeveer 250 millimeter. Dat betekent dat er in die periode ongeveer 250 liter water per vierkante meter meer is verdampt dan er via neerslag is aangevoerd. “In een normale zomer loopt dat op tot 100 millimeter”, legt Willems uit.

De huidige situatie is volgens hem dan ook uitzonderlijk. Een tekort van deze omvang kwam vroeger gemiddeld ongeveer eens om de twintig jaar voor. In de voorbije tien jaar is het volgens Willems echter al de zevende keer dat Vlaanderen met een dergelijk tekort wordt geconfronteerd.

De gevolgen zijn inmiddels duidelijk zichtbaar. Sinds 16 juli geldt in heel Vlaanderen code oranje voor droogte. Op 85 procent van de meetplaatsen staan de grondwaterstanden laag tot zeer laag. Op de helft van die meetplaatsen zijn ze zelfs uitzonderlijk laag.

Ook verschillende kleinere waterlopen kampen met problemen. Voor sommige daarvan gelden al oppompverboden omdat de waterstanden onder ecologisch belangrijke drempels zijn gezakt.

Daarnaast staan ook de grote Vlaamse rivieren en kanalen onder druk. Volgens Willems bevinden de waterpeilen zich op het laagste niveau sinds het begin van de metingen in de jaren negentig.

Toch is er voorlopig geen algemeen sproeiverbod. Volgens Willems wordt per waterbron bekeken hoe ernstig de situatie is. Voor drinkwater wordt bijvoorbeeld gekeken naar de reserves en het verbruik.

De bevolking blijkt bovendien zuiniger met drinkwater om te springen dan vroeger. Tijdens hitteperiodes stijgt het verbruik momenteel doorgaans met 5 tot 15 procent, terwijl dat vroeger soms met 40 procent toenam.

Maar de buffer is niet onbeperkt. “Als de droogte blijft aanhouden en de debieten verder zakken, zullen binnen twee weken strengere maatregelen nodig zijn”, waarschuwt Willems.

De komende regen kan dus welkom zijn, maar Vlaanderen heeft voorlopig vooral behoefte aan langdurige en regelmatige neerslag. Een paar buien kunnen de situatie stabiliseren, maar het grote tekort daarmee wegwerken lukt niet.