Waarom komt er ondanks de droogte geen sproeiverbod?

12 aug , 8:00 • Binnenland

Wanneer een periode van droogte aanhoudt, stellen veel burgers zich de vraag of er opnieuw strenge maatregelen volgen, zoals een verbod op het sproeien van het gazon of het vullen van zwembaden. Waar de overheid in eerdere droge zomers al snel een breed kraanwaterverbod afkondigde, blijft een algeheel sproeiverbod nu vaak uit. Dat betekent niet dat de overheid stilzit, maar wel dat het droogtebeleid grondig is hervormd.

Achter de schermen geldt in Vlaanderen inmiddels Code Oranje voor droogte. Toch merken veel burgers daar in de praktijk weinig van aan de kraan. De overheid grijpt tegenwoordig veel gefaseerder in:

Capitatieverboden op waterlopen: Landbouwers en bedrijven mogen uit vrijwel alle onbevaarbare waterlopen en beken geen water meer oppompen om de ecologische balans te beschermen.
Scheepvaartbeperkingen: Op bevaarbare kanalen zoals het Albertkanaal wordt water bespaard door schepen gegroepeerd te schutten en water terug te pompen.
Kraanwater als laatste stap: Pas als de druk op het drinkwaternetwerk of de zuiveringscapaciteit daadwerkelijk in gevaar komt, geldt een fysiek verbod op huishoudelijk kraanwater. Voorlopig blijft de drinkwatervoorziening overal in Vlaanderen gegarandeerd.

Wetenschappelijk afwegingskader en de Blue Deal

De omslag in het beleid heeft een duidelijke aanleiding. Na de opeenvolgende droogteperiodes tussen 2018 en 2022 bleek dat ad-hoc sproeiverboden voor burgers maatschappelijk veel korrelatie en frustratie opwekten, terwijl het netto effect op de totale watervoorraad beperkt bleef.

Sinds een aantal jaar werkt de Vlaamse overheid met een reactief afwegingskader droogte, ontwikkeld door de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en wetenschappers. Dit model berekent welke maatregelen het meeste effect sorteren tegen de laagste maatschappelijke en economische kost. Daaruit blijkt dat de prioriteit ligt bij het beschermen van kwetsbare beken, het beperken van industrieel grootverbruik en de scheepvaart.

Bovendien zet Vlaanderen met de Blue Deal in op lange termijn: water opvangen, infiltreren via ontharding en verplichte regenwaterputten, in plaats van achteraf enkel een noodstop op de kraan te zetten.

Moeten we bang zijn voor strengere regels?

Als de droogte aanhoudt en het waterverbruik op piekmomenten (zoals 's avonds massaal de tuin sproeien) te hoog oploopt, kan de status van de drinkwatervoorziening opschalen naar Code Oranje of Rood. In dat geval kunnen lokale besturen of gouverneurs alsnog een verbod instellen op niet-essentieel kraanwatergebruik.

Voorlopig volgt de overheid een beleid van preventie, gerichte sectorverboden en bewustwording via de campagne #droogdringend. De boodschap blijft wel helder: spring ook zonder expliciet verbod spaarzaam om met drinkwater.