Diesel- en benzineprijzen door het dak: waarom België niet ingrijpt

22 mrt , 19:00 • Financieel

De Belgische automobilist kijkt met angst en beven naar de prijzenborden bij de tankstations. Sinds donderdag 12 maart 2026 is de dieselprijs boven de psychologische grens van 2 euro geschoten, en op zondag 22 maart bereikt de officiële maximumprijs voor diesel (B7) zelfs een historisch record van 2,289 euro per liter. Terwijl Nederlanders nog steeds massaal de grens oversteken voor "goedkope" Belgische benzine, groeit de druk op de federale regering-De Wever om in te grijpen.

De gereedschapskist van de regering: Wat zijn de opties?

België heeft, in tegenstelling tot veel buurlanden, een uniek systeem van maximumprijzen via de programma-overeenkomst. Maar nu die prijzen door geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten de pan uit swingen, liggen er drie concrete scenario's op tafel:

1. Het 'omgekeerd cliquetsysteem' activeren Dit is het krachtigste wapen in de strijd tegen hoge prijzen. Wanneer de brandstofprijzen boven een bepaalde drempel stijgen, kan de regering besluiten de accijnzen automatisch te verlagen. De logica: de staat krijgt door de hoge prijzen al extra inkomsten binnen via de BTW (21%), en gebruikt die winst om de accijnzen te compenseren. Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) riep onlangs op om dit systeem, dat in 2022 ook werd gebruikt, weer uit de kast te halen.

2. Verlagen van de accijnzen (zonder cliquet) De regering kan ook besluiten tot een eenmalige, tijdelijke verlaging van de accijnzen, zoals we dat zagen na de Russische inval in Oekraïne. Premier Bart De Wever heeft echter al gewaarschuwd dat hij "niet in paniek" wil handelen. Elke cent minder aan accijnzen slaat immers direct een miljoenenput in de federale begroting.

3. Aanpassing van de distributiemarge Een minder bekende knop is de distributiemarge (de winst die de oliemaatschappijen en pomphouders mogen maken). Vanaf 1 april 2026 staat er al een aanpassing van deze marges gepland. Hoewel dit vaak over kleine bedragen gaat, kan de regering hier schuiven om de druk op de eindconsument te verlichten, al waarschuwt de sector al voor "broodroof" omdat ze nu al soms met verlies verkopen.

Waarom gebeurt er nu nog niets?

Ondanks de recordprijzen houdt de regering de boot voorlopig af. De reden is tweeledig:

Europese coördinatie: België wacht op een gezamenlijk voorstel van de Europese Commissie. De energieministers van de EU kwamen op 16 maart in Brussel bijeen om een Europese aanpak te bespreken.
Begrotingsdiscipline: Met de huidige economische situatie wil de regering-De Wever voorkomen dat een ongecontroleerde verlaging van de taksen het begrotingstekort onhoudbaar maakt.

Het nieuwe normaal?

Experts waarschuwen dat we ons moeten voorbereiden op permanent hogere prijzen. De invoering van het Europese ETS2-systeem (waarbij leveranciers moeten betalen voor CO2-uitstoot) zal brandstof vanaf volgend jaar structureel duurder maken. Voorlopig blijft het voor de Belgische chauffeur dus vooral hopen op een de-escalatie in het Midden-Oosten.