Europa zet grote stap naar digitale euro: wat betekent dit straks voor jouw geld?

Het Europese betalingsverkeer staat aan de vooravond van een historische transformatie. In de commissie Economische Zaken van het Europees Parlement is zojuist de wetgeving goedgekeurd die de weg vrijmaakt voor de digitale euro. Hoewel de definitieve lancering pas rond 2029 wordt verwacht — symbolisch net na het 25-jarige jubileum van de fysieke euro — is de politieke kogel nu door de kerk. De digitale euro wordt geen cryptomunt of commercieel bankproduct, maar de officiële, digitale evenknie van de tastbare eurobiljetten en -muntstukken in uw zak.

Aanvankelijk stribbelde het Europees Parlement tegen onder impuls van de bankensector, maar de gewijzigde geopolitieke realiteit heeft de invoering in een stroomversnelling gebracht. Europa eist strategische autonomie. Vandaag de dag beschikken dertien van de eenentwintig eurozone-landen immers niet over een eigen nationaal elektronisch betaalsysteem (zoals het Belgische Bancontact of het Nederlandse iDEAL). Zij zijn voor honderd procent afhankelijk van de Amerikaanse giganten Visa en Mastercard. Hoe kwetsbaar die positie is, bleek in 2022 toen die Amerikaanse netwerken na de invasie in Oekraïne van de ene op de andere dag de stekker uit het Russische betalingsverkeer trokken. Om zo'n scenario in Europa te voorkomen, creëert de Europese Centrale Bank (ECB) nu een eigen, onverwoestbare back-up die altijd blijft werken.

De werking verschilt fundamenteel van uw huidige bankapp. Uw digitale euro's staan namelijk niet op een commerciële bankrekening, maar rechtstreeks bij de ECB als publiek geld.

Ondanks het enthousiasme in de Wetstraat en Brussel, heerst er in de financiële wereld grote bezorgdheid. Febelfin, de koepel van Belgische banken, sprak eerder over "een digitale munt zonder missie". Banken vrezen een potentiële run on the bank als consumenten massaal hun spaargeld overhevelen naar de ultraconservatieve ECB-portemonnee. Om te voorkomen dat banken hierdoor geen kredieten of hypotheken meer kunnen verstrekken, komt er een strikte limiet: u mag naar alle waarschijnlijkheid maximaal 3.000 euro in uw digitale portefeuille aanhouden. Bovendien brengt het saldo, net als cash onder de matras, nul procent rente op.

Ook de zelfstandigenorganisatie Unizo is niet onverdeeld enthousiast. Winkeliers die vandaag al elektronische betalingen accepteren, worden wettelijk verplicht om ook de digitale euro te aanvaarden. Hoewel het systeem voor de consument volledig gratis wordt, moeten handelaars wél een transactievergoeding betalen. De wet belooft dat deze kosten niet hoger mogen zijn dan de huidige systemen, maar Unizo vreest dat de tarieven van de duurste aanbieders als referentiekader zullen dienen. De ECB heeft nu tot het einde van het jaar om het wettelijke kader definitief te bezegelen, waarna de technische uitrol kan beginnen.